Przejdź do serwisu tematycznego

Sport
Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Rolki

Bezpłatne zajęcia z jazdy na rolkach. Dołączyć może każdy

2024-04-05

Już od 7 kwietnia, w Porcie Pilawa w Nieporęcie (Mazowieckie) rozpoczną się cotygodniowe zajęcia. W planach jest jazda na rolkach i hulajnodze. Dedykowane są nie tylko dzieciom- z bezpłatnych zajęć skorzystają…

Mistrzostwa Świata 2023 w Orientacji Precyzyjnej – relacja

2023-07-23

Początek wakacji to w tym roku intensywny okres w środowisku orienteeringowym. W lipcu odbyły się m.in. Mistrzostwa Czech oraz Mistrzostwa Świata w Orientacji Precyzyjnej, których gospodarzem również byli…

Fenix HM23 Runmaggedon – limitowana edycja lekkiej czołówki

2023-06-01

W sklepie Kolba dostępna jest lekka latarka czołowa Fenix HM23 limitowanej edycji Runmageddon. Miniaturowe urządzenie może być używane osobno bez opaski, wyposażone…

Buty motocyklowe Bates SP500 – recenzja

2021-04-06

Bates Footwear to producent specjalistycznego obuwia dla wojska, służb mundurowych i cywilnych zakładów produkcyjnych. Niedawno przedsiębiorstwo będące częścią grupy Wolverine Worldwide rozszerzyło…

Polaris RZR S 1000 EPS – Terenowa brzytwa

2021-03-23

A gdyby tak rzucić wszystko i wyjechać w przysłowiowe Bieszczady? Najlepiej w doborowym towarzystwie. Aby w pełni docenić otoczenie trzeba wpierw zjechać z asfaltu i zapuścić się w bezdroża. Przydałby…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Rower Elektryczny Bianchi

Rower elektryczny od Bianchi. Aria E-Road poleca się na wiosnę

2024-03-07

Producenci prześcigują się w coraz to nowszych rozwiązaniach w kategorii elektrycznych pojazdów. Tym razem włoska marka Bianchi zaprezentowała rower elektryczny. Model Aria, który do tej pory…

Sen o lataniu – wprowadzenie do spadochroniarstwa

2021-05-08

Sen o lataniu towarzyszył człowiekowi od zarania dziejów. Już grecki mit o Dedalu i Ikarze pokazuje, jak bardzo oderwanie się od ziemi rozpalało wyobraźnię ludzi.…

Górskie gzymsy Aravis

Górskie gzymsy „Koszmar alpinisty”. Tragedia uniknięta cudem

2024-02-26

W ostatnim czasie w sieci pojawiło się nagranie, na którym dwóch alpinistów cudem unika śmierci po tym, jak osunęły się przed nimi „górskie gzymsy”. Podczas górskiej…

Festiwal górski masyw śnieżnika

Górski festiwal. Nowe wydarzenie turystyczne na Dolnym Śląsku

2024-02-24

Górski festiwal odbędzie się na ziemi kłodzkiej, a dokładnie w Stroniu Śląskim. Miejscowość, otoczona z każdej strony masywem górskim, może poszczycić się nowym wydarzeniem…

Poradnik samoobrony – część 2

2021-05-18

W poprzednim odcinku  rozpocząłem cykl artykułów związany z szeroko rozumianą samoobroną. Poruszyłem wówczas aspekt prawny, przeanalizowałem sytuację niebezpieczną (próba kradzieży) i przedstawiłem kilka…

Poradnik samoobrony – część 1

2021-05-12

Kiedy słyszymy słowo samoobrona, zazwyczaj kojarzy nam się z walka związaną z obroną siebie, swoich bliskich lub dobra powierzonego nam pod opiekę. Rozszerzając…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Górskie gzymsy Aravis

Górskie gzymsy „Koszmar alpinisty”. Tragedia uniknięta cudem

2024-02-26

W ostatnim czasie w sieci pojawiło się nagranie, na którym dwóch alpinistów cudem unika śmierci po tym, jak osunęły się przed nimi „górskie gzymsy”. Podczas górskiej…

Relaks

Kolejna edycja zlotu Poza Szlakiem

2024-04-10

Poza Szlakiem to nie tylko zwykłe spotkanie osób kochających bushcraft, survival czy outdoor. To prawdziwa społeczność, która skupia ludzi z różnych środowisk, ale z jednym wspólnym celem – spędzaniem…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Na sanki w góry

Na sanki w góry. Gdzie szukać tras saneczkowych?

2024-02-19

Częsty dylemat przy wyjeździe na narty z całą rodziną, to zapewnienie rozrywek dla naszych podopiecznych. Chcemy pokorzystać z zimy, ale nasze dzieci się nudzą. Z pomocą…

Jesień w lesie – co, gdzie i jak! Poradnik leśnego podglądacza

2023-10-09

Jesień stoi za progiem, a wraz z nią niesamowite możliwości obserwacji przyrody. Dziś trochę o tym jak i co można podglądać w tym niezwykle barwnym i intensywnym okresie…

Leszno 2021

2021-12-03

Po zeszłorocznych pokazach lotniczych w Lesznie, wielu z nas czekało na tegoroczną edycję. Organizatorzy już w poprzednim roku pokazali, że nawet w czasie pandemii można zrobić świetne…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Patrol. Gra fabularna o wojnie w Wietnamie

2021-10-01

A gdyby móc się przenieść w lata 60. i samemu wziąć udział w największej wojnie na Półwyspie Indochińskim? Czy chcielibyście ruszyć do walki w ofensywie Tet? Poczuć na skórze wilgoć…

okładka książki Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

2023-08-22

Wikingowie, łososie, fiordy, zimno, trolle i zorze polarne to dość nieszablonowa drużyna skojarzeń odnoszących się do jednego kraju. Mowa rzecz jasna o Norwegii, której surowość…

Nowy porządek świata. Tygrys i Smok – Vladimir Wolff – Recenzja

2023-01-06

Świąteczny okres z założenia powinien być czasem spokoju i kontemplacji. Mimo że w tym roku było to zaledwie kilka dni, każdy z nas miał nadzieję na wypoczynek…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Zaćmienie słońca

Całkowite zaćmienie słońca 2024. Gdzie będzie widoczne?

2024-04-08

Całkowite zaćmienie Słońca w poniedziałek jest jednym z najbardziej oczekiwanych wydarzeń tego roku. Nawet Google przygotował z tej okazji grafikę-po wpisaniu hasła “Solar eclipse”…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Gregory Alpaca Gear – systemowe rozwiązanie do transportu i przechowywania sprzętu

2024-02-02

Marka Gregory, producent najwyższej jakości plecaków turystycznych, na sezon wiosenno-letni proponuje nowość w postaci systemu transportowego Alpaca Gear. System ten składa się…

Jak najefektywniej zaplanować urlop w 2024 roku?

2024-01-15

Każdy chce mieć chwilę odpoczynku po ciężkiej pracy, a 2024 rok dostarcza nam kilka okazji na przedłużenie sobie błogiego lenistwa: wystarczy zaplanować urlop…

Turystyka

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Nawigacja samochodowa

Yanosik potrafi więcej. Aplikacja zyskała nowe, zaskakujące funkcje

2024-02-26

Yanosik stanął do konkurencji z Google Maps. Popularna aplikacja – nawigacja dla zmotoryzowanych podróżnych, znana z wyświetlania informacji o dozwolonej prędkości i kontroli drogowych, wprowadziła…

Schronisko Samotnia w Sudetach

Schronisko Samotnia ma nowego dzierżawcę. Zmiana po 57 latach

2024-02-08

W lipcu 2023 roku zaplanowano zmiany w kierownictwie karkonoskiego schroniska PTTK. Schronisko Samotnia było zarządzane przez rodzinę Siemaszków przez 57 lat. Mimo protestów ze strony…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Nawigacja samochodowa

Yanosik potrafi więcej. Aplikacja zyskała nowe, zaskakujące funkcje

2024-02-26

Yanosik stanął do konkurencji z Google Maps. Popularna aplikacja – nawigacja dla zmotoryzowanych podróżnych, znana z wyświetlania informacji o dozwolonej prędkości i kontroli drogowych, wprowadziła…

Odzież taktyczna Durabo

Odzież taktyczna od Durabo na EnforceTac. Taktycznie i solidnie

2024-03-17

Tym razem zapraszamy na relację z targów EnforceTac 2024 w NuernbergMesse, które odbyły się 26-28 lutego 2024. Mieliśmy okazję spotkać się tam z kolejną…

IWA 2024

Lyofood na IWA 2024. Liofilizowany gourmet w góry i nie tylko

2024-03-10

Na targach IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze mieliśmy przyjemność spotkać się z marką Lyofood, serwującą szeroki zakres gotowanych i liofilizowanych dań. „Żadnych konserwantów, żadnych…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 10: Petrified Forest

2024-03-09

Szósty dzień naszej kolejnej podróży zaczęliśmy trochę wcześniej. Z hotelu wyruszyliśmy o 8 rano. Do pokonania mieliśmy około 410 mil (660km). Chcieliśmy dojechać do Albuquerque…

Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy. Podwyżki od marca

2024-03-11

W swoim najnowszym komunikacie Tatrzański Park Narodowy poinformował, że od początku tego miesiąca chętni odwiedzin turyści parku będą musieli zapłacić więcej. Wstęp jednodniowy…

IWA 2024

Lyofood na IWA 2024. Liofilizowany gourmet w góry i nie tylko

2024-03-10

Na targach IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze mieliśmy przyjemność spotkać się z marką Lyofood, serwującą szeroki zakres gotowanych i liofilizowanych dań. „Żadnych konserwantów, żadnych…

Nekroturystyka pomnik cmentarny

Nekroturystyka. Kogo przyciągają cmentarze w Budapeszcie?

2024-02-15

Młodzi turyści w Budapeszcie coraz częściej obierają za kierunek podróży… cmentarze. Nekroturystyka, turystyka cmentarna to zjawisko polegające na zwiedzaniu nekropolii. O ile „mroczna turystyka” przyciąga…

Piramidy w Gizie

Renowacja piramidy w Gizie. „Projekt stulecia” wycofany

2024-02-12

Plan pokrycia egipskiej piramidy w Gizie, piramidy Mykerinosa okładziną granitową wywołał w ostatnim czasie spore kontrowersje. Prawdopodobnie nie zostanie on jednak zrealizowany. Kontrowersje wokół…

Warszawa, widok z lotu ptaka na Pole Mokotowskie. źródło: https://um.warszawa.pl/, Cezary Warś

Przebudowa Pola Mokotowskiego: powrót do natury w Sercu Warszawy

2024-01-05

W grudniu 2023 r. została zakończona przebudowa terenu Pola Mokotowskiego. Prezydent miasta stołecznego Rafał Trzaskowski przyznał – Usunęliśmy tysiące metrów kwadratowych betonu.…

Wałbrzych, widok na panoramę miasta. Źródło: pixabay.com

Szlak Żółty w Wałbrzychu. Ścieżka przez góry i centrum miasta

2024-01-05

Świeży szlak turystyczny w Wałbrzychu ma początek w sercu miasta, a następnie kieruje się w stronę wałbrzyskiej Harcówki oraz nowej wieży widokowej, która już niedługo zostanie udostępniona…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gotowanie na alkoholu. Jak działa kuchenka spirytusowa Trangia?

2024-03-08

Las, góry i inne dzikie ostępy to miejsca, gdzie przygoda czyha za każdym kolejnym krzakiem, ale nie ma przygód bez jedzenia, czymś musimy napędzać nasze ciała. Warto…

Kiwi Madeira

Aluminiowy kamper NEXSD One w aranżacji KIWI Madeira

2024-03-18

Zaprezentowany kamper NEXSD One łączy aerodynamiczną zabudowę kempingową zintegrowaną z bazą w postaci Volkswagena Craftera. W przeciwieństwie do kampera półzitegrowanego, gdzie szoferska i część mieszkalna…

Barebones na targach IWA. Outdoroowy vintage

2024-03-14

W zeszłym tygodniu w Norymberdze odbyły się targi IWA OutdoorClassics 2024. To coroczna impreza odbywająca się w Messezentrum Norymberga w Bawarii w Niemczech. Targi poświęcone są myślistwu,…

Człowiek
Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Kolejna edycja zlotu Poza Szlakiem

2024-04-10

Poza Szlakiem to nie tylko zwykłe spotkanie osób kochających bushcraft, survival czy outdoor. To prawdziwa społeczność, która skupia ludzi z różnych środowisk, ale z jednym wspólnym celem – spędzaniem…

Kolejna edycja zlotu Poza Szlakiem

2024-04-10

Poza Szlakiem to nie tylko zwykłe spotkanie osób kochających bushcraft, survival czy outdoor. To prawdziwa społeczność, która skupia ludzi z różnych środowisk, ale z jednym wspólnym celem – spędzaniem…

Latarka Mactronic Rebel: recenzja

2024-04-06

Mactronic to polska firma zajmująca się oświetleniem od 30 lat. Na obecną chwilę jest solidnie ugruntowanym na rynku producentem latarek do zastosowań wojskowych czy taktycznych, ale w ofercie…

Latarka Mactronic Rebel: recenzja

2024-04-06

Mactronic to polska firma zajmująca się oświetleniem od 30 lat. Na obecną chwilę jest solidnie ugruntowanym na rynku producentem latarek do zastosowań wojskowych czy taktycznych, ale w ofercie…

Acta Non Verba Knives na IWA OutdoorClassics 2024

2024-04-03

Odwiedzający targi IWA OutdoorClassics 2024 mogli zapoznać się z ciekawą ofertą czeskiego producenta noży – Acta Non Verba Knives (ANV). Za każdym…

Siłownia zamiast lasu, czyli jak zimą przygotować się na wiosnę

2021-12-26

Spadło trochę śniegu, spadły temperatury, spadła motywacja do wychodzenia w teren. To normalne, że zmarzluchy zimą siedzą w domu i… Zresztą sami dobrze wiecie. Dziś…

Lyommy na Euro Target Show ’24. Apetyczne posiłki liofilizowane

2024-04-04

Na targach Euro Target Show w Poznaniu miałam okazję zapoznać się z młodą, dynamicznie rozwijającą się marką, Lyommy. Spodobało mi się wszystko, od pomysłu na nazwę…

Liofilizaty Lyofood na IWA OutdoorClassics 2024

2024-03-30

Podczas międzynarodowych targów IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze, odwiedzający z całego świata mogli zapoznać się z ofertą polskich liofilizatów LyoFood.

Poza Szlakiem

Poza Szlakiem na EuroTarget Show ’24. Jeden las, wiele pasji

2024-04-02

Emocje po Euro Target Show dopiero opadły, więc przychodzę do was ze świeżą relacją z targów. Stoisko, które przyciągnęło całą moją uwagę, to znana w świecie outdooru…

Oferta czeskiego producenta: noże Mikov na targach IWA 2024

2024-03-21

Czeska marka Mikov to jedna z najbardziej cenionych, europejskich marek w świecie noży, znana głównie ze swojego automatycznego modelu noża, innowacyjnego podejścia i bogatego dziedzictwa…

Chłopiec zjeżdżający na nartach

Ogrzewane ubrania na stoku. Nowy zimowy trend

2024-02-06

Podgrzewane ubrania są tegorocznym hitem. Coraz częściej stosujemy rozwiązania, które pozwalają nam utrzymać temperaturę ciała na stoku czy w terenie. Oferta się poszerza o kolejne…

Światło na dziecięce gardła, czyli recenzja latarki Mactronic Sunscan 5.1

2024-01-18

Latarka w pracy lekarza jest urządzeniem niezbędnym. Pozwala z mroków wyłonić tajemnicze zakamarki jamy ustnej, a czasem zbadać inne elementy anatomii. Jak do tej pory…

Swarovski AX Visio 10×32: test lornetki ze sztuczną inteligencją

2024-02-26

Kilka dni temu na łamach portalu informowaliśmy, że na rynku pojawiła się lornetka Swarovski AX Visio 10×32 – jak do tej pory jedyna, która jest wyposażona…

Lornetka Hikmicro Habrok HQ35L – noktowizja i termowizja w jednym urządzeniu

2024-02-05

Hikmicro Habrok HQ35L to jeden z najnowszych modeli optycznych, które na polski rynek wprowadza firma Kolba.pl. Urządzenie oferuje połączenie wysokiej jakości komponentów optycznych…

Kalendarium
Festiwal górski masyw śnieżnika

Górski festiwal. Nowe wydarzenie turystyczne na Dolnym Śląsku

2024-02-24

Górski festiwal odbędzie się na ziemi kłodzkiej, a dokładnie w Stroniu Śląskim. Miejscowość, otoczona z każdej strony masywem górskim, może poszczycić się nowym wydarzeniem…

Ciąć, kroić, strugać cz. 1: Nożowe abecadło

Jaki nóż zabrać do lasu? Jaki jest najlepszy? Jaki najbardziej uniwersalny? Do czego właściwie będzie mi potrzebny? Który jest survivalowy , a który nie? To pytania, które często słyszę jako instruktor sztuki przetrwania. Dziś odpowiadam na nie hurtem.

 

Absolutna podstawa

Po latach doświadczeń i zbierania wiedzy na temat survivalu muszę w pełni zgodzić się z „mantrą” survivalowców, bushcrafterów, harcerzy, leśników i wszystkich, którzy spędzają czas na łonie natury: nóż to podstawa. Bez dobrego noża nie ma co ruszać się w teren. No chyba, że idziemy wyłącznie na spacer, nie planując niczego innego i zabierając ze sobą
w pełni przygotowaną żywność. Niestety, wybór noża, który będzie nam odpowiadał, nastręcza wiele kłopotów. Dlatego postanowiliśmy pomóc swym czytelnikom w dobraniu odpowiedniego narzędzia.

Doświadczenie własne

Survival to taka specyficzna dziedzina, w której, poza głównymi prawidłami, wszystko jest względne. Nie ma czegoś takiego jak najlepsza metoda zbudowania szałasu czy rozpalenia ognia. Najlepszą jest ta, którą znasz i której możesz użyć w danej sytuacji. Nie ma też rozwiązań bez wad. Dlatego każdy, w miarę poznawania różnych sposobów radzenia sobie z problemami, dobiera te, które najbardziej mu odpowiadają. To samo dotyczy noży. Drodzy Czytelnicy: nie traktujcie tego, co tu przeczytacie, jako wyroczni. To tylko nasze doświadczenia, które zebrałem i opisałem, aby ułatwić Wam samodzielne podjęcie decyzji i rozpoczęcie własnej przygody z nożami.

Rodzaje noży

Nie zamierzam tworzyć specjalistycznego wykładu. W najbliższych akapitach przedstawię tylko te podziały i wiadomości, które mają praktyczne znaczenie dla kogoś, kto chce kupić, użytkować i utrzymać nóż. Dokonuję też uogólnień, aby nie „rozwlekać” artykułu. Pamiętajmy, że od każdej reguły są wyjątki.

Podstawowym podziałem noży jest rozróżnienie na posiadające ostrza stałe oraz takie, których klinga jest składana. Nóż z ostrzem stałym to każda popularna finka, a także większość noży myśliwskich i bojowych. Ostrze przechodzi w rękojeść i jest w niej umocowane trzpieniem (fixed – głownia i rękojeść stanowią jedną całość). Rękojeść może być w całości nakładana na niezaostrzone przedłużenie głowni (trzon). Tego ostatniego typu noże są nazywane full tang (pełny trzpień) i charakteryzują się dużą trwałością, a okładziny można zastąpić nowymi.

Noże z ostrzami stałymi (o głowni stałej)

Nóż z ostrzem składanym to każdy scyzoryk, folder, nóż motylkowy czy sprężynowy. Może on posiadać jakiś mechanizm otwierający. Powinien mieć (i większość ma) blokadę ostrza uniemożliwiającą przypadkowe złożenie. Te noże są zwykle mniejsze od tych z ostrzem stałym. Ich wielką zaletą jest możliwość noszenia w kieszeni, często dodatkowo zamocowanych za pomocą klipsa. Wadą tego typu noży bywa słabe przytwierdzenie głowni, która może się obluzować, a nawet wyłamać. Niektórych noży z ostrzem składanym w ogóle nie można uznać za survivalowe i będę przed nimi przestrzegał.

Noże z ostrzami składanymi. Dwa pierwsze (multitool i scyzoryk) w ogóle nie posiadają blokady ostrza, co przy wielu czynnościach, wymagających większego nacisku, może stanowić źródło zagrożenia

Budowa noża

Klasyczny nóż Bowie. Dwustronny jelec, podcięcie kalifornijskie, rękojeść, której profil tworzy kulę czyli głowicę

Niezależnie od typu ostrza, każdy nóż składa się z kilku podstawowych elementów. Rękojeść to oczywiście część, za którą trzymamy podczas operowania narzędziem. Może być wykonana z bardzo wielu materiałów. W ostatnich latach obserwujemy tendencję do wykonywania rękojeści z tworzyw sztucznych, które dodają utylitarności  nożowi. Widać jednocześnie starania o znalezienie złotego środka pomiędzy użytecznością i wyglądem rękojeści drewnianej. Może być zaopatrzona w kulę, jednak najczęściej ogranicza się ją do zgrubienia na końcu. Kształt rękojeści to ważna kwestia. Ma ogromny wpływ na poręczność  narzędzia.

Pięć różnych rękojeści noża. Od lewej: prostokątna, drewniana; okrągła, beczkowata; okrągła, zwężająca się; dwie prostokątne, z tworzyw sztucznych, profilowane

Jelec jest często zmniejszany do minimum (np. wcięcie w rękojeści przy samej głowni),
a nawet pomijany, szczególnie w nożach składanych. Zazwyczaj jest wykonany z tego samego materiału, co rękojeść, lub innego bardziej ozdobnego. Jego zadaniem jest chronić dłoń użytkownika przed zranieniem przy przypadkowym ześliźnięciu palców. Umożliwia pewniejsze chwycenie noża. Poza małymi modelami kieszonkowymi, odradzam kupowanie noża bez żadnego jelca.

Różne rodzaje jelca. Od lewej: dwa metalowe, jednostronne; dwa jednostronne, wykonane z tego samego materiału co rękojeść; jelec dwustronny, krótki; brak jelca

Głownia to najważniejsza część noża. Można nią operować, nawet jeśli utraci rękojeść . Ma stronę grzbietową (najczęściej tępą, choć popularne są piły), brzusiec (krawędź tnąca), zadzior grzbietowy (którego kształt nazywamy podcięciem) i sztych, czyli sam czubek ostrza. Wykonuje się ją z różnych gatunków stali. Bywa zaopatrzona w zbrocze, czyli rowek wzdłuż osi ostrza, który zmniejsza wagę i zwiększa wytrzymałość noża. W głowni wyróżniamy ponadto sztych (1/3 długości z przodu) oraz piętę lub fundament (1/3 długości z tyłu, po stronie rękojeści). Często spotykamy się z tzw. ricasso, czyli tępym odcinkiem głowni zaraz za rękojeścią.

Na zdjęciu widnieje nóż do rzucania, ukazany jako przykład sztyletu, czyli głowni posiadającej dwie krawędzie tnące

Dwa foldery typu „combat”, czyli z ostrzami ukształtowanymi jako noże bojowe. To również jest forma sztyletu.

Dwustronne ostrzenie

Jeżeli nóż ma zaostrzone zarówno brzusiec, jak i grzbiet, wówczas najczęściej mówimy
o sztylecie. Tak samo bywają produkowane noże do rzucania. Sztylet czy rzutka jest bronią ofensywną, a nie narzędziem przetrwania. Dwustronne ostrzenie powoduje, że wielu bardzo przydatnych czynności nie będzie można nimi wykonać albo będą trudniejsze z powodu niemożności dociśnięcia ostrza od góry. Jeśli więc jesteś entuzjastą albo kolekcjonerem, kup sobie sztylet. Jeśli chcesz praktyczny nóż do lasu, zachwycaj się sztyletem, ale kup finkę.

Zestaw tak zwanych rzutek, czyli noży przeznaczonych do rzucania. Należą do grupy tych, które trudno określić mianem noży przetrwania

Sztych i podcięcie

Do kwestii bardziej zaawansowanych – na które warto zwrócić uwagę – należą sztychy
i podcięcia noży. Sztych to sama końcówka, najczęściej ostra, mniej lub bardziej spiczasta. Podcięcie to profil grzbietu noża, który najczęściej jest tępy. Od kształtu tych dwóch elementów zależy możliwość wykonania wielu czynności, zarówno z powodu poręczności, jak i ciężaru główni.

Sześć najpopularniejszych typów podcięcia głowni noża. Większość noży, jakie można znaleźć
w sklepach (poza „tanto” – sztych a’la katana – oraz karambitem), stanowią odmiany, wariacje i kombinacje powyższych.

  1. Podcięcie kalifornijskie, bardzo popularne w nożach typu Bowie.
  2. Podcięcie tureckie, charakteryzujące się długim sztychem, popularne w nożach wędkarskich, służących do filetowania ryb.
  3. Podcięcie klasyczne, najczęściej spotykane w nożach bojowych, również opartych na Bowie.
  4. Podcięcie skandynawskie (tzw. skandi). Tak ukształtowane ostrza miały i mają harcerskie finki.
  5. Sztych kroplowy. W różnych odmianach popularny w folderach i innych nożach kieszonkowych. Jego skrócona odmiana (spey) jest typowa dla scyzoryków.
  6. Sztych typu „owcze kopyto”, obecnie najczęściej spotykany w małych nożykach kuchennych, niegdyś popularny w tak zwanych „kozikach”.

Cztery popularne podcięcia i sztychy. Od lewej: sztych kroplowy (drop point), podcięcie skandi, podcięcie kalifornijskie i podcięcie klasyczne

Inne odsłony podcięcia. Od góry: tureckie, kombinowane a’la skandi, owcze kopyto, tanto, kolejnwe kombinowae. Nikt nie powiedział, że wytwórcy mają obowiązek trzymać się ustalonych przez kogoś wzorów

Generalnie można powiedzieć, że im dłuższy jest sztych noża (nie cała głownia) , tym więcej precyzyjnych zadań można nim wykonać. Choćby wydłubanie czy przewiercenie czegoś. Jednak im precyzyjniejszy nóż, tym trudniej użyć go do „ciężkich” zadań, jak rąbanie albo struganie. Głownia staje się po prostu zbyt lekka. Warto zwrócić uwagę, że w nożach z podcięciem kalifornijskim i tureckim, szczególnie tych dużych, czasem występuje „fałszywe ostrze”, czyli zwężający się ku górze szlif krawędzi. Zwiększa to precyzyjność dużego ostrza oraz poprawia jego zdolność penetracji.

Głownia z podcięciem kalifornijskim, zaopatrzona w fałszywe ostrze

Stal i HRC

Metalurg będzie bardzo zawiedziony treścią tego akapitu. Prawda jest taka, że zwykły użytkownik noża nie musi wiedzieć, czym różni się stal 440C od AUS-8, a te dwie od 8Cr13MoV. To wiedza dla specjalistów i fascynatów bądź osób, które poszukują noża do zadań specjalnych. Nie potrzebujemy noży, którymi można rąbać cegły. Ktoś powie, że przecież dzięki znajomości stali głowni będziemy wiedzieć, jak bardzo na nóż uważać. A ja odpowiem: uważaj zawsze i nie kupuj czegoś, co będziesz się bał uszkodzić. Przynajmniej nie na początku. A jeżeli mimo wszystko interesują Cię kwestie metaloznawcze, odsyłam do specjalistycznej literatury.

Wycinek głowni noża, zaopatrzonej w zbrocze oraz ząbkowane ostrze na fundamencie

HRC to nic innego ja k współczynnik twardości stali Rockwella (HR), wyrażony w skali „C” stosowanej do stali hartowanej. Teoretycznie do produkcji noży używa się stali w zakresie od 20 do 70 punktów, ale można kupić noże o większej twardości. Najczęściej znajdziemy noże zahartowane do 53-59 HRC i nie ma co narzekać. Więcej tak naprawdę nie potrzebujemy, a wręcz mogłoby to być niebezpieczne dla użytkownika. Trzeba też mieć świadomość, że różnica już jednego punktu jest odczuwalna przy stałym operowaniu nożem przez zwykłego śmiertelnika. To nie jest temperatura, gdzie 30 czy 31 stopni właściwie niczym się nie różni. Upał i tyle. Punkt różnicy w skali twardości zmienia bardzo wiele.

 „Podręczny zestaw do rąbania”. Siekiery i toporki zwykle wykonuje się z odmiennej stali niż noże, dzięki czemu lepiej znoszą nagłe naprężenia

Warto wiedzieć, co nam ta skala mówi. Im twardsza stal (wyższe HRC), tym bardziej możemy nóż naostrzyć i tym dłużej trzyma ostrość podczas użytkowania. Proces ostrzenia jest też dłuższy i bardziej pracochłonny. W nagrodę za cierpliwość otrzymujemy narzędzie, na którym będziemy mogli długo polegać. Warto poświęcić nawet kilkanaście minut więcej, żeby nóż się nie stępił po zastruganiu pierwszego kołka. Z drugiej strony, wysokie HRC najczęściej oznacza niską udarność stali, czyli odporność na pęknięcia i wykruszenia. Takie ostrze może pęknąć nagle przy przerąbywaniu się przez sęk albo jeśli coś nim podważymy.

Dlaczego zatem nie kupić noża, który będzie ostry niemal wiecznie? Po pierwsze: cena. Im coś droższe, tym bardziej boimy się to stracić, uszkodzić, zepsuć. Nóż w terenie ma być praktyczny. Po co tracić czas (i zabawę) na zastanawianie się, czy daną czynność mogę wykonać, czy też może uszkodzę sobie „wychuchane” ostrze? Po drugie: bezpieczeństwo użytkownika. Do kuchni, gdzie pracujemy najczęściej precyzyjnie, bardzo chętnie sprawię sobie japoński nóż o HRC 68. Po naostrzeniu całymi miesiącami kroi niemal sam. Wystarczy przyłożyć go do pomidora i patrzeć jak powstaje idealny plasterek. A teraz wyobraźmy sobie, że wskutek zetknięcia z sękiem przy rąbaniu gałęzi tracimy panowanie nad takim ostrzem. Nóż się wywija, ostrze odskakuje, uderza w ciało. To się zdarza nawet najbardziej „kutym i bitym” profesjonalistom. Chyba tylko gruba, puchowa kurtka mogłaby nas uchronić przed poważnym zranieniem. Zabawa prysła, krew tryska, myślimy nie o ognisku, na które należy uważać, tylko o tym, czy wystarczy bandaż, czy trzeba jechać na pogotowie i szyć. Moja porada: nie kupuj specjalistycznego narzędzia za pokaźna kwote, przynajmniej dopóki nie będziesz pewny / pewna, że wiesz, do czego Ci ono jest konkretnie potrzebne. Kup sobie średni cenowo praktyczny nóż, który będzie jako tako trzymał ostrość, a złamanie go nie wywoła wodospadu łez.

Zestaw noży składanych. Foldery i scyzoryki

Garść noży składanych typu „folder” o różnych typach ostrzy. Obecnie wybór wzorów dostępnych na rynku jest olbrzymi.

Rodzaje stali

Stal węglowa, nierdzewna i damasceńska  to trzy rodzaje materiału głowni, które nas tutaj interesują. Stal powstaje poprzez dodanie do żelaza węgla oraz innych domieszek, które zmieniają właściwości fizyczne i chemiczne materiału. Widywany często na ostrzach napis Stainless steel oznacza stal nierdzewną i nic więcej. Nie jest wyznacznikiem jakości. Stal nierdzewna może być tak samo marna, jak „rdzewna”. Używa się jej do produkcji noży wszelakich wielkości, przeznaczonych do cięcia, skrobania, strugania. Zawiera domieszki takich pierwiastków jak chrom, kobalt, molibden czy wanad. Jej zaletą jest to, że nie trzeba bardzo dbać o ostrze. Z drugiej strony, jej udarność, czyli odporność na kruszenie, jest mniejsza niż stali węglowej. Dopiero wyższej jakości stopy, solidnie hartowane, nadają się na przykład do rąbania.

Porównanie wyglądu ostrza noży używanych przez pewien czas. Z lewej stal nierdzewna, z prawej węglowa. Widać charakterystyczny nalot i zaczernienia, powstające na skutek utleniania materiału. Nie oznacza to, że nóż traci właściwości tnące

Stal węglowa nie zawiera takich dodatków, przez co jest podatna na korozję. O ostrze
z takiego materiału trzeba dbać (np. wycierać po użyciu na czymś mokrym lub kwaśnym)
i zawsze pokrywa się ciemnym nalotem. Z drugiej strony, jest to stal sprężysta, którą trudniej skruszyć czy złamać.

Damast, czyli stal powstająca w procesie dziwerowania, to najczęściej odmiana węglowa, ale można uzyskać też damast nierdzewny. Ostrza z tego materiału są droższe, mają właściwości przybliżone do niedziwerowanych kuzynów i bywają naprawdę piękne. Pomimo walorów estetycznych, przestrzegam przed kupowaniem ich, jeżeli brakuje nam doświadczenia. Szybko się okaże, że jest to właśnie ta ukochana zabawka, którą boimy się uszkodzić.

Dla początkujących polecam noże ze stali węglowej. Nietrudno je znaleźć, nie są drogie, w dodatku uczą dbania o narzędzie, którym się posługujemy. Zwykle nie najlepiej trzymają ostrość, dzięki czemu intensywnie uczymy się ostrzenia. W początkach przygody z survivalem raczej nie wybierzemy się od razu na tygodniowy obóz przetrwania, gdzie nóż będzie pozostawał w ciągłym użyciu, a ostrzenie mogłoby sprawiać problemy. Nóż nierdzewny to z kolei narzędzie dla „leniuszka”. Jest czym ciąć, ale nie trzeba pilnować, żeby ostrze było suche i czyste. Wiele noży można kupić w odmianie węglowej lub nierdzewnej.

Wygląd tak zwanego „wężowego wzoru” na klindze ze stali dziwerowanej

Zadbaj o swój nóż: ostrzenie

Po pierwsze, trzeba go naostrzyć. To temat na osobny artykuł, ale ogólnie, polecam ostrzenie dwustronne pod kątem 20 stopni. Bardzo dobre są osełki w układzie „V”, dzięki którym łatwo utrzymujemy kąt ostrzenia i unikniemy pojawienia się tak zwanego „drutu”, czyli zagięcia krawędzi tnącej. Osełki takie od kilku lat można kupić nawet w sklepach AGD, również modele mechaniczne. Odradzam używanie popularnych w kuchni osełek tarczowych, choć być może po prostu jeszcze nie znalazłem dobrej.

Ostrzenie to proces ścierania drobinek metalu w celu wyprowadzenia ostrej krawędzi. Jeśli nóż jest bardzo tępy, używamy osełki o małej gradacji („grubej”). Po wstępnym naostrzeniu bierzemy coraz „cieńsze” osełki (o większej gradacji). I tak aż do wyszlifowania ostrza. Wtedy rzeczywiście tnie, zamiast szarpać i rozrywać. Na początek ostrzenia polecam kamień, później osełki diamentowe i ceramiczne. O tej kwestii warto poczytać więcej i praktykować przy każdej okazji. Ostrzenie noża może być przyjemnością.

Zadbaj o swój nóż: higiena osobista noża

Alkohol, miękka, chłonna szmatka (na zdjęciu tetra, może być też bawełna) oraz trzy różne osełki. Zestaw do utrzymywania higieny noża

Po drugie, szczególnie jeśli kupujesz nóż ze stali węglowej, dbaj o to, żeby był czysty i suchy. Wytrzyj po każdym użyciu, szczególnie jeśli kroisz coś kwaśnego jak warzywa czy owoce. Wszystkie zawierają w sokach kwasy, które powodują korozję ostrza. Poza tym często tego samego noża będziesz używać zarówno do ostrzenia patyka, jak i smarowania chleba pasztetem. Lepiej żeby był czysty. Pod koniec dnia albo po powrocie do domu wyczyść go porządnie. Możesz użyć ostrej gąbki i jakiegoś detergentu, w terenie ciepłej wody
i patyczka do wydłubania zabrudzeń z zakamarków, np. przy jelcu. Trochę problemu sprawia czyszczenie scyzoryków, ale zalecam cierpliwość. Przecież nie chcemy, żeby tam coś gniło lub pleśniało, skoro za tydzień czy miesiąc znów będziemy nim kroić chleb albo smarować kromki masełkiem.

Przechowuj nóż w suchym miejscu, poza zasięgiem osób niepowołanych. Szczególnie mam na myśli dzieci, którym brakuje jeszcze wyobraźni i odpowiedzialności. Głupio by było, gdyby ulubiona zabawka stała się przyczyną paskudnego wypadku w domu, prawda?

Ważne!

Ostry nóż to bezpieczny nóż. Brzmi kuriozalnie, ale to prawda. Jeżeli krawędź tnąca jest dobrze wyprowadzona i gładka, to nóż rzeczywiście z dużą skutecznością (agresją) tnie, a nie rozrywa i miażdży, a praca idzie gładko, swobodnie i szybko. Użytkownik używa mniej siły, nie musi się mocować z narzędziem, a co za tym idzie, zmniejsza szasnę na przypadkowe ześliźnięcie dłoni z rękojeści albo utratę panowania nad nożem i upuszczenie go. Dbaj o swoje narzędzie, a zrewanżuje Ci się tym samym.

Sprawdź podobne tematy, które mogą Cię zainteresować

Oferta czeskiego producenta: noże Mikov na targach IWA 2024

Czeska marka Mikov to jedna z najbardziej cenionych, europejskich marek w świecie noży, znana głównie ze swojego automatycznego modelu noża, innowacyjnego podejścia i bogatego dziedzictwa…

Mactronic Flagger 650. Przyjaciółka na długie, zimowe wieczory

Jesień to taka pora, kiedy do naszego ekwipunku dołączamy latarki. Nawet jeśli wcześniej ich tam nie było. Dziś przedstawiam jedną z dwóch latarek, jakie…

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Dodaj komentarz

X