Przejdź do serwisu tematycznego

Sport
Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Rolki

Bezpłatne zajęcia z jazdy na rolkach. Dołączyć może każdy

2024-04-05

Już od 7 kwietnia, w Porcie Pilawa w Nieporęcie (Mazowieckie) rozpoczną się cotygodniowe zajęcia. W planach jest jazda na rolkach i hulajnodze. Dedykowane są nie tylko dzieciom- z bezpłatnych zajęć skorzystają…

Mistrzostwa Świata 2023 w Orientacji Precyzyjnej – relacja

2023-07-23

Początek wakacji to w tym roku intensywny okres w środowisku orienteeringowym. W lipcu odbyły się m.in. Mistrzostwa Czech oraz Mistrzostwa Świata w Orientacji Precyzyjnej, których gospodarzem również byli…

Fenix HM23 Runmaggedon – limitowana edycja lekkiej czołówki

2023-06-01

W sklepie Kolba dostępna jest lekka latarka czołowa Fenix HM23 limitowanej edycji Runmageddon. Miniaturowe urządzenie może być używane osobno bez opaski, wyposażone…

Buty motocyklowe Bates SP500 – recenzja

2021-04-06

Bates Footwear to producent specjalistycznego obuwia dla wojska, służb mundurowych i cywilnych zakładów produkcyjnych. Niedawno przedsiębiorstwo będące częścią grupy Wolverine Worldwide rozszerzyło…

Polaris RZR S 1000 EPS – Terenowa brzytwa

2021-03-23

A gdyby tak rzucić wszystko i wyjechać w przysłowiowe Bieszczady? Najlepiej w doborowym towarzystwie. Aby w pełni docenić otoczenie trzeba wpierw zjechać z asfaltu i zapuścić się w bezdroża. Przydałby…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Rower Elektryczny Bianchi

Rower elektryczny od Bianchi. Aria E-Road poleca się na wiosnę

2024-03-07

Producenci prześcigują się w coraz to nowszych rozwiązaniach w kategorii elektrycznych pojazdów. Tym razem włoska marka Bianchi zaprezentowała rower elektryczny. Model Aria, który do tej pory…

Sen o lataniu – wprowadzenie do spadochroniarstwa

2021-05-08

Sen o lataniu towarzyszył człowiekowi od zarania dziejów. Już grecki mit o Dedalu i Ikarze pokazuje, jak bardzo oderwanie się od ziemi rozpalało wyobraźnię ludzi.…

Górskie gzymsy Aravis

Górskie gzymsy „Koszmar alpinisty”. Tragedia uniknięta cudem

2024-02-26

W ostatnim czasie w sieci pojawiło się nagranie, na którym dwóch alpinistów cudem unika śmierci po tym, jak osunęły się przed nimi „górskie gzymsy”. Podczas górskiej…

Festiwal górski masyw śnieżnika

Górski festiwal. Nowe wydarzenie turystyczne na Dolnym Śląsku

2024-02-24

Górski festiwal odbędzie się na ziemi kłodzkiej, a dokładnie w Stroniu Śląskim. Miejscowość, otoczona z każdej strony masywem górskim, może poszczycić się nowym wydarzeniem…

Poradnik samoobrony – część 2

2021-05-18

W poprzednim odcinku  rozpocząłem cykl artykułów związany z szeroko rozumianą samoobroną. Poruszyłem wówczas aspekt prawny, przeanalizowałem sytuację niebezpieczną (próba kradzieży) i przedstawiłem kilka…

Poradnik samoobrony – część 1

2021-05-12

Kiedy słyszymy słowo samoobrona, zazwyczaj kojarzy nam się z walka związaną z obroną siebie, swoich bliskich lub dobra powierzonego nam pod opiekę. Rozszerzając…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Górskie gzymsy Aravis

Górskie gzymsy „Koszmar alpinisty”. Tragedia uniknięta cudem

2024-02-26

W ostatnim czasie w sieci pojawiło się nagranie, na którym dwóch alpinistów cudem unika śmierci po tym, jak osunęły się przed nimi „górskie gzymsy”. Podczas górskiej…

Relaks

Kolejna edycja zlotu Poza Szlakiem

2024-04-10

Poza Szlakiem to nie tylko zwykłe spotkanie osób kochających bushcraft, survival czy outdoor. To prawdziwa społeczność, która skupia ludzi z różnych środowisk, ale z jednym wspólnym celem – spędzaniem…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Na sanki w góry

Na sanki w góry. Gdzie szukać tras saneczkowych?

2024-02-19

Częsty dylemat przy wyjeździe na narty z całą rodziną, to zapewnienie rozrywek dla naszych podopiecznych. Chcemy pokorzystać z zimy, ale nasze dzieci się nudzą. Z pomocą…

Jesień w lesie – co, gdzie i jak! Poradnik leśnego podglądacza

2023-10-09

Jesień stoi za progiem, a wraz z nią niesamowite możliwości obserwacji przyrody. Dziś trochę o tym jak i co można podglądać w tym niezwykle barwnym i intensywnym okresie…

Leszno 2021

2021-12-03

Po zeszłorocznych pokazach lotniczych w Lesznie, wielu z nas czekało na tegoroczną edycję. Organizatorzy już w poprzednim roku pokazali, że nawet w czasie pandemii można zrobić świetne…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Patrol. Gra fabularna o wojnie w Wietnamie

2021-10-01

A gdyby móc się przenieść w lata 60. i samemu wziąć udział w największej wojnie na Półwyspie Indochińskim? Czy chcielibyście ruszyć do walki w ofensywie Tet? Poczuć na skórze wilgoć…

okładka książki Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

2023-08-22

Wikingowie, łososie, fiordy, zimno, trolle i zorze polarne to dość nieszablonowa drużyna skojarzeń odnoszących się do jednego kraju. Mowa rzecz jasna o Norwegii, której surowość…

Nowy porządek świata. Tygrys i Smok – Vladimir Wolff – Recenzja

2023-01-06

Świąteczny okres z założenia powinien być czasem spokoju i kontemplacji. Mimo że w tym roku było to zaledwie kilka dni, każdy z nas miał nadzieję na wypoczynek…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Zaćmienie słońca

Całkowite zaćmienie słońca 2024. Gdzie będzie widoczne?

2024-04-08

Całkowite zaćmienie Słońca w poniedziałek jest jednym z najbardziej oczekiwanych wydarzeń tego roku. Nawet Google przygotował z tej okazji grafikę-po wpisaniu hasła “Solar eclipse”…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Gregory Alpaca Gear – systemowe rozwiązanie do transportu i przechowywania sprzętu

2024-02-02

Marka Gregory, producent najwyższej jakości plecaków turystycznych, na sezon wiosenno-letni proponuje nowość w postaci systemu transportowego Alpaca Gear. System ten składa się…

Jak najefektywniej zaplanować urlop w 2024 roku?

2024-01-15

Każdy chce mieć chwilę odpoczynku po ciężkiej pracy, a 2024 rok dostarcza nam kilka okazji na przedłużenie sobie błogiego lenistwa: wystarczy zaplanować urlop…

Turystyka

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Nawigacja samochodowa

Yanosik potrafi więcej. Aplikacja zyskała nowe, zaskakujące funkcje

2024-02-26

Yanosik stanął do konkurencji z Google Maps. Popularna aplikacja – nawigacja dla zmotoryzowanych podróżnych, znana z wyświetlania informacji o dozwolonej prędkości i kontroli drogowych, wprowadziła…

Schronisko Samotnia w Sudetach

Schronisko Samotnia ma nowego dzierżawcę. Zmiana po 57 latach

2024-02-08

W lipcu 2023 roku zaplanowano zmiany w kierownictwie karkonoskiego schroniska PTTK. Schronisko Samotnia było zarządzane przez rodzinę Siemaszków przez 57 lat. Mimo protestów ze strony…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Nawigacja samochodowa

Yanosik potrafi więcej. Aplikacja zyskała nowe, zaskakujące funkcje

2024-02-26

Yanosik stanął do konkurencji z Google Maps. Popularna aplikacja – nawigacja dla zmotoryzowanych podróżnych, znana z wyświetlania informacji o dozwolonej prędkości i kontroli drogowych, wprowadziła…

Odzież taktyczna Durabo

Odzież taktyczna od Durabo na EnforceTac. Taktycznie i solidnie

2024-03-17

Tym razem zapraszamy na relację z targów EnforceTac 2024 w NuernbergMesse, które odbyły się 26-28 lutego 2024. Mieliśmy okazję spotkać się tam z kolejną…

IWA 2024

Lyofood na IWA 2024. Liofilizowany gourmet w góry i nie tylko

2024-03-10

Na targach IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze mieliśmy przyjemność spotkać się z marką Lyofood, serwującą szeroki zakres gotowanych i liofilizowanych dań. „Żadnych konserwantów, żadnych…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 11: nuklearne muzeum

2024-04-11

Mija pierwszy tydzień naszej objazdowej wycieczki po USA. Ciągle towarzyszy nam przepiękna, wręcz upalna pogoda. Nie przeszkadza nam to, w końcu jesteśmy na wakacjach.…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 10: Petrified Forest

2024-03-09

Szósty dzień naszej kolejnej podróży zaczęliśmy trochę wcześniej. Z hotelu wyruszyliśmy o 8 rano. Do pokonania mieliśmy około 410 mil (660km). Chcieliśmy dojechać do Albuquerque…

Tatrzański Park Narodowy

Tatrzański Park Narodowy. Podwyżki od marca

2024-03-11

W swoim najnowszym komunikacie Tatrzański Park Narodowy poinformował, że od początku tego miesiąca chętni odwiedzin turyści parku będą musieli zapłacić więcej. Wstęp jednodniowy…

IWA 2024

Lyofood na IWA 2024. Liofilizowany gourmet w góry i nie tylko

2024-03-10

Na targach IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze mieliśmy przyjemność spotkać się z marką Lyofood, serwującą szeroki zakres gotowanych i liofilizowanych dań. „Żadnych konserwantów, żadnych…

Nekroturystyka pomnik cmentarny

Nekroturystyka. Kogo przyciągają cmentarze w Budapeszcie?

2024-02-15

Młodzi turyści w Budapeszcie coraz częściej obierają za kierunek podróży… cmentarze. Nekroturystyka, turystyka cmentarna to zjawisko polegające na zwiedzaniu nekropolii. O ile „mroczna turystyka” przyciąga…

Piramidy w Gizie

Renowacja piramidy w Gizie. „Projekt stulecia” wycofany

2024-02-12

Plan pokrycia egipskiej piramidy w Gizie, piramidy Mykerinosa okładziną granitową wywołał w ostatnim czasie spore kontrowersje. Prawdopodobnie nie zostanie on jednak zrealizowany. Kontrowersje wokół…

Warszawa, widok z lotu ptaka na Pole Mokotowskie. źródło: https://um.warszawa.pl/, Cezary Warś

Przebudowa Pola Mokotowskiego: powrót do natury w Sercu Warszawy

2024-01-05

W grudniu 2023 r. została zakończona przebudowa terenu Pola Mokotowskiego. Prezydent miasta stołecznego Rafał Trzaskowski przyznał – Usunęliśmy tysiące metrów kwadratowych betonu.…

Wałbrzych, widok na panoramę miasta. Źródło: pixabay.com

Szlak Żółty w Wałbrzychu. Ścieżka przez góry i centrum miasta

2024-01-05

Świeży szlak turystyczny w Wałbrzychu ma początek w sercu miasta, a następnie kieruje się w stronę wałbrzyskiej Harcówki oraz nowej wieży widokowej, która już niedługo zostanie udostępniona…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gotowanie na alkoholu. Jak działa kuchenka spirytusowa Trangia?

2024-03-08

Las, góry i inne dzikie ostępy to miejsca, gdzie przygoda czyha za każdym kolejnym krzakiem, ale nie ma przygód bez jedzenia, czymś musimy napędzać nasze ciała. Warto…

Torba Helikon-Tex Mission dostępna już w sprzedaży

2024-04-04

Nowość z targów IWA OutdoorClassics 2024 dostępna jest już w sprzedaży. Torba Mission stanowi dalekie rozwinięcie torby Rangemaster, wyróżniając się usztywnioną konstrukcją…

Kiwi Madeira

Aluminiowy kamper NEXSD One w aranżacji KIWI Madeira

2024-03-18

Zaprezentowany kamper NEXSD One łączy aerodynamiczną zabudowę kempingową zintegrowaną z bazą w postaci Volkswagena Craftera. W przeciwieństwie do kampera półzitegrowanego, gdzie szoferska i część mieszkalna…

Człowiek

Tani sprzęt – problem czy rozwiązanie? Recenzja refleksyjna

2024-04-26

Ale tandeta… Do czego to ma służyć? Z czego to zrobili, z gumolitu? Ostrości nie trzyma i gnie się na wszystkim! Ale słabe szwy… I już się sprało… Oraz wiele, wiele innych narzekań.…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Tani sprzęt – problem czy rozwiązanie? Recenzja refleksyjna

2024-04-26

Ale tandeta… Do czego to ma służyć? Z czego to zrobili, z gumolitu? Ostrości nie trzyma i gnie się na wszystkim! Ale słabe szwy… I już się sprało… Oraz wiele, wiele innych narzekań.…

Kolejna edycja zlotu Poza Szlakiem

2024-04-10

Poza Szlakiem to nie tylko zwykłe spotkanie osób kochających bushcraft, survival czy outdoor. To prawdziwa społeczność, która skupia ludzi z różnych środowisk, ale z jednym wspólnym celem – spędzaniem…

Latarka Mactronic Rebel: recenzja

2024-04-06

Mactronic to polska firma zajmująca się oświetleniem od 30 lat. Na obecną chwilę jest solidnie ugruntowanym na rynku producentem latarek do zastosowań wojskowych czy taktycznych, ale w ofercie…

Helikon-Tex Bushcraft First Aid Kit już dostępna

2024-04-04

W sprzedaży dostępna jest już jedna z tegorocznych nowości Helikon-Tex – apteczka Bushcraft First Aid Kit. Zestaw składa się z pokrowca umożliwiającego montaż…

Siłownia zamiast lasu, czyli jak zimą przygotować się na wiosnę

2021-12-26

Spadło trochę śniegu, spadły temperatury, spadła motywacja do wychodzenia w teren. To normalne, że zmarzluchy zimą siedzą w domu i… Zresztą sami dobrze wiecie. Dziś…

Lyommy na Euro Target Show ’24. Apetyczne posiłki liofilizowane

2024-04-04

Na targach Euro Target Show w Poznaniu miałam okazję zapoznać się z młodą, dynamicznie rozwijającą się marką, Lyommy. Spodobało mi się wszystko, od pomysłu na nazwę…

Liofilizaty Lyofood na IWA OutdoorClassics 2024

2024-03-30

Podczas międzynarodowych targów IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze, odwiedzający z całego świata mogli zapoznać się z ofertą polskich liofilizatów LyoFood.

Poza Szlakiem

Poza Szlakiem na EuroTarget Show ’24. Jeden las, wiele pasji

2024-04-02

Emocje po Euro Target Show dopiero opadły, więc przychodzę do was ze świeżą relacją z targów. Stoisko, które przyciągnęło całą moją uwagę, to znana w świecie outdooru…

Oferta czeskiego producenta: noże Mikov na targach IWA 2024

2024-03-21

Czeska marka Mikov to jedna z najbardziej cenionych, europejskich marek w świecie noży, znana głównie ze swojego automatycznego modelu noża, innowacyjnego podejścia i bogatego dziedzictwa…

Chłopiec zjeżdżający na nartach

Ogrzewane ubrania na stoku. Nowy zimowy trend

2024-02-06

Podgrzewane ubrania są tegorocznym hitem. Coraz częściej stosujemy rozwiązania, które pozwalają nam utrzymać temperaturę ciała na stoku czy w terenie. Oferta się poszerza o kolejne…

Światło na dziecięce gardła, czyli recenzja latarki Mactronic Sunscan 5.1

2024-01-18

Latarka w pracy lekarza jest urządzeniem niezbędnym. Pozwala z mroków wyłonić tajemnicze zakamarki jamy ustnej, a czasem zbadać inne elementy anatomii. Jak do tej pory…

Swarovski AX Visio 10×32: test lornetki ze sztuczną inteligencją

2024-02-26

Kilka dni temu na łamach portalu informowaliśmy, że na rynku pojawiła się lornetka Swarovski AX Visio 10×32 – jak do tej pory jedyna, która jest wyposażona…

Lornetka Hikmicro Habrok HQ35L – noktowizja i termowizja w jednym urządzeniu

2024-02-05

Hikmicro Habrok HQ35L to jeden z najnowszych modeli optycznych, które na polski rynek wprowadza firma Kolba.pl. Urządzenie oferuje połączenie wysokiej jakości komponentów optycznych…

Kalendarium
Festiwal górski masyw śnieżnika

Górski festiwal. Nowe wydarzenie turystyczne na Dolnym Śląsku

2024-02-24

Górski festiwal odbędzie się na ziemi kłodzkiej, a dokładnie w Stroniu Śląskim. Miejscowość, otoczona z każdej strony masywem górskim, może poszczycić się nowym wydarzeniem…

Nóż sprężynowy: Legenda nie umiera

Mniej więcej w latach 1940-2000 marzeniem wielu, szczególnie młodych mężczyzn, było posiadać nóż sprężynowy. Taki, w którym naciskając przycisk, błyskawicznie otwieramy głownię z charakterystycznym kliknięciem. Nóż, który będzie dostępny w każdych warunkach, obsłużymy go jedną ręką i do tego szybciej niż klasyczny scyzoryk. Dzięki któremu zaskoczymy i uzyskamy ułamki sekundy przewagi nad przeciwnikiem. Skąd wzięła się taka popularność sprężynowców? Ze względu na ich zalety, czy na cool factor? Na te i inne pytania postaram się odpowiedzieć w niniejszym artykule.

Fakty i legendy

Wypada wpierw nakreślić rys historyczny noży sprężynowych. Trudno jednoznacznie wskazać, gdzie i kiedy powstał pierwszy z nich. Niektóre źródła donoszą, że wczesne modele powstały w angielskim Sheffield, w połowie XVIII wieku. Inne z kolei wskazują miejscowość Chatellerault położoną w regionie Poitou-Charentes we Francji. Protoplastą miał być nóż nazwany Le Chatellerault, produkowany w manufakturze rodziny Herault. Niepewna jest jednak data rozpoczęcia jego produkcji. Według niektórych historyków były one produkowane od 1771 roku. Inni twierdzą zaś, że pierwsze powstały dopiero w okresie 1850 – 1950, co wydaje się być bardziej prawdopodobne, mając na uwadze poziom rozwoju technicznego w tamtych czasach. Rok 1771 pojawia się w wielu źródłach jako rok założenia manufaktury. Należy zaznaczyć, że Le Chatellerault nie był nożem automatycznym, a składanym, z blokadą typu slip-joint. Właśnie taką aktualnie stosuje się we wszystkich scyzorykach świata. Francuzi dali początek stylistyce, która nieznanymi ścieżkami trafiła do Włoch. Tu dała początek najpopularniejszemu nożowi sprężynowemu – włoskiemu Stiletto.

Noż składany Georgea W. Korna na złożonym przez niego wniosku patentowym

Sprawa jest jednak skomplikowana, bo w 1884 roku George W. Korn opatentował w USA wzór noża sprężynowego, którego kształt jest bardzo bliski włoskiemu Stiletto. Niemniej jednak, myślę że to Włochy można uznać za jego ojczyznę. Co więcej, to właśnie oni byli największym producentem noży sprężynowych aż do lat 1960. Nic jednak nie trwa wiecznie.

Wojna i mafia

Kształt Stiletto rozpozna chyba każdy, nawet nieszczególnie interesujący się nożami. Prawdopodobnie wyjątkiem są pokolenia urodzone po 1980, gdyż wychowały się na innym repertuarze kinowym. Ciekawostką jest jednak fakt, że do lat 40. nie był to szczególnie rozpoznawany rodzaj noża na świecie. Swoją popularność zawdzięcza między innymi amerykańskim żołnierzom, którzy wracali do kraju po działaniach wojennych we Włoszech w czasie II wojny światowej. Wraz z nożem przyjechała też legenda Stiletto. Tu sprężynowce szybko zaczęły być kojarzone z sycylijską mafią, jednakże tradycyjne sycylijskie noże są nieco inne w formie. Jak wiadomo, wiedza potoczna jest często uproszczona, więc do noży sprężynowych przylgnęło określenie sycylijka.

 

Sprężynowiec w kulturze

Scena z Buntownika bez powodu / Kanał Youtube: Film Studies Fundamentals. Buntownik bez powodu: TM & © Warner Bros. (1955) Obsada: Jim Backus, Paul Birch, James Dean, Sal Mineo, Marietta Canty, Ann Doran, Natalie Wood; Reżyseria Nicholas Ray, Producent: David Weisbart, Scenariusz: Stewart Stern, Irving Shulman, Nicholas Ray

Okładka magazynu Women’s Home Companion z 1950, w którym ukazał się głośny artykuł „The toy that kills” / Zdjęcie: Imgur

Niemiecki Flieger-Kappmesser – tytułowy bohater filmu „Nóż w Wodzie” R. Polańskiego / Zdjęcia: FJR.1 Zielone Diabły

Legenda Stilleto trafiła do filmu, teatrów i literatury. Kluczowym okazał się być Buntownik bez powodu z 1955 r. Tu pojawia się już w pierwszej części filmu i stanowi wskazówkę, o czym jest film i czego będzie dotyczył. Z perspektywy naszych czasów Buntownik już nie szokuje i jest nawet nieco anachroniczny. Należy jednak pamiętać, że w momencie swojej premiery był to pierwszy film, który tak wyraźnie mówił o dojrzewaniu młodzieży, poczuciu wyizolowania, które dodatkowo pogłębiała luka generacyjna. Miejmy na względzie, że starsze pokolenie doświadczyło II wojny światowej. Młodzież z okresu Buntownika nie miała takich doświadczeń, nie doświadczyła kryzysu, a większość dóbr była względnie dostępna. Z drugiej strony była wychowywana w duchu możliwego wybuchu kolejnej wojny – atomowej – jakże innej w swych następstwach od poprzednich wojen. Buntownik bez powodu był też przede wszystkim filmem o młodzieży dla młodzieży. Opowieścią o poszukiwaniu autorytetów i budowaniu tożsamości. Szokującym okazało się, że przestępczość nie dotyczy tylko gett, ale też klasy średniej, która w ten sposób dawała upust swoim frustracjom i rozczarowaniom, a czasem stanowiła zabawę dla zabicia nudy. Buntownik bez powodu oraz Buszujący w zbożu J.D. Salingera (choć w tym przypadku nóż nie pojawia się jako element symboliczny) były manifestem powojennej generacji, zapowiedzią beatników, kontestatorów, hippisów, objectorów i innych subkultur. Znajomość filmu, jak i książki, jest niezbędna dla zrozumienia ówczesnego pokolenia. Czerwona kurtka, jeansy, nóż sprężynowy stały się dla nich symboliczne. Młodzież identyfikująca się z Jimem Starkiem, granym przez Jamesa Deana, zaczęła naśladować ten wizerunek i zachowania. Wyścigi samochodowe, imprezy, bójki i obowiązkowy nóż sprężynowy w kieszeni stały się codziennością wielu młodych ludzi. Na tyle, że zostali nazwani pokoleniem noża sprężynowego. W niektórych miastach wprowadzono zakaz projekcji Buntownika z obawy przed rozprzestrzenianiem tego wizerunku i zachowań. Pomimo tego, a należy dodać że w tamtych czasach nie we wszystkich domach amerykańskich były telewizory, popularność takiego stylu życia i noży sprężynowych rosła. Wraz z tym wzrastała ilość przestępstw i zdarzeń z jego użyciem. Wydarzeniem, które które odbiło się szerokim echem i wywołało lawinę kampanii przeciwko nożom sprężynowym był artykuł The Toy That Kills Jacka Harrisona Pollacka, opublikowany w ówcześnie bardzo popularnym magazynie dla kobiet Women’s Home Companion. Temat trafił na podatny grunt. Znalazł odzwierciedlenie w kolejnych publikacjach i doniesieniach o incydentach z użyciem noży sprężynowych. Kampania w prasie i presja społeczna doprowadziły do tego, że w 1954 r. wprowadzono zakaz ich sprzedaży w Nowym Jorku. 12 sierpnia 1958 problemem zajął się Kongres Stanów Zjednoczonych i uchwalił ustawę ograniczającą sprzedaż, transport i produkcję noży sprężynowych w całych Stanach Zjednoczonych. Kara za naruszenie prawa była wysoka – mogła wynosić do dwóch tysięcy dolarów i 5 lat więzienia. Kampania przeciwko nożom sprężynowym rozlała się ostatecznie na cały świat i w wielu krajach do dziś obowiązuje zakaz ich posiadania lub przenoszenia. W Polsce noże te nigdy nie były zakazane i pod tym względem jesteśmy jednym z nielicznych krajów. Pomimo przeciwności legenda trwała, a nóż sprężynowy pojawiał się symbolicznie w filmach: 12 gniewnych ludzi (1957), Blackboard jungle (1955), Crime in the streets (1956), West Side Story (1957, musical), High school confidental (1958).

https://youtu.be/nmcubgR4c6s
„Nóż w wodzie” 1962; Studio Filmowe KADR; Reżyseria Roman Polański


Noże RT I i RT I TAC to jedne z ostatnich przedstawicieli swojego gatunku – noży grawitacyjnych / Zdjęcie: Eickhorn Solingen

W bardzo wyrazisty sposób nóż zaistniał również w polskiej kinematografii w filmie Nóż w wodzie (1961). Wprawdzie nie jest to nóż sprężynowy, jak informuje wiele opisów i analiz tego filmu, a niemiecki nóż grawitacyjny Flieger-Kappmesser. Przywołuję ten film nie bez powodu. Film ten też mówi o konflikcie pomiędzy pokoleniami, to historia o pojedynku dojrzałego mężczyzny, który ma wszystko, z młodym chłopakiem, który ma „tylko” młodość, plecak i nóż, wokół którego rozgrywa się kilka kluczowych scen. Ponadto, ze względów technicznych, nóż ten ma znaczenie, ponieważ ostrze wysuwa się przez otwór w jelcu, a nie z boku jak w Stiletto. Będzie to miało rozwinięcie w dalszej części tekstu. Sam nóż Flieger-Kappmesser jest powszechnie kojarzony z niemieckimi spadochroniarzami z II wojny światowej i choć faktycznie go używali, był to nóż będący przede wszystkim na wyposażeniu personelu lotniczego. Pracę nad nim trwały od 1935 r., na wyposażenie został wprowadzony w 1937 r. Z pewnymi modyfikacjami był używany i produkowany do lat 90. XX wieku, gdy po zmianach prawnych w Niemczech noże grawitacyjne zostały zakazane dla użytkowników cywilnych, a po pewnym czasie nawet armia niemiecka wycofała je z użycia. O ile wiem, noże grawitacyjne aktualnie produkuje tylko jedna firma na świecie – Eickhorn Solingen, która ma w ofercie nóż grawitacyjny w wersji ratowniczej, w dwóch wariantach kolorystycznych: RT I oraz RT I TAC. Można powiedzieć, że RT I Eickhorn jest ostatnim Mohikaninem noży grawitacyjnych. Gdyby ktoś po przeczytaniu tego artykułu zapragnął jednak nabyć klasyczne Stiletto, to przestrzegam przed zakupem noży produkowanych w Chinach, które są niskiej jakości. Natomiast bez problemu są dostępne noże z włoskiej manufaktury Frank Beltrame, które wciąż trzymają jakość i są relatywnie tanie.

Mam nadzieję, że ten nieco przydługi wstęp kulturoznawczy i socjologiczny zarazem pozwolił zrozumieć co sprawiło, że noże sprężynowe uzyskały status legendy.

 

 

Sprawdź podobne tematy, które mogą Cię zainteresować

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Dodaj komentarz

X