Apteczka podróżna na każdą okazję

Odpowiednio dobrane leki i akcesoria mogą pomóc w nagłych sytuacjach, złagodzić objawy choroby i zwiększyć komfort podróżowania zarówno dzieci, jak i dorosłych. Często dopiero brak jakiegoś konkretnego produktu zwiększa nasze dolegliwości, zmusza nas do wykonywania dodatkowych objazdów lub konsultacji u lekarza. Dostęp do apteki w miejscu wypoczynku bywa ograniczony, szczególnie w górach lub za granicą, dlatego warto mieć pod ręką podstawowe środki medyczne.

Zanim przejdę do omówienia tego, jaką zawartość powinna mieć apteczka podróżna, pozwolę sobie przypomnieć o szczepieniach, które powinny być podane z odpowiednim wyprzedzeniem, oraz o ubezpieczeniu, które też należy przygotować przed wyjazdem. W przypadku ubezpieczenia można korzystać z opcji internetowej i zakupić odpowiednią polisę w ostatniej chwili, ale niestety w przypadku szczepień przyspieszone schematy dotyczą tylko nielicznych chorób.

Narciarzy zachęcam do szczepienia na grypę – te dwa sezony lubią na siebie nachodzić.

Na tak sformułowane pytanie mogę tylko na podstawie dłuższego doświadczenia odpowiedzieć: wszystko. Potencjalne scenariusze ogranicza jedynie wyobraźnia. Podczas wakacji często zmieniamy klimat, dietę i tryb życia. Organizm może reagować osłabieniem, problemami żołądkowymi, kontakt z nowymi substancjami może skutkować alergiami, a ekspozycja na nowe patogeny – infekcjami. W związku z uprawianymi aktywnościami sportowymi zwiększa się ryzyko drobnych i większych urazów. Innym czynnikiem, który też może wpływać na ogólne samopoczucie i stan odporności, może być brak snu lub zmiana strefy klimatycznej. Przebywanie w środkach komunikacji miejskiej i wiejskiej oraz na lotniskach i dworcach sprzyja chorobom zakaźnym. Dodatkowo poziom higienicznego przygotowania potraw może być różny nawet w Polsce – wystarczy obejrzeć kilka odcinków Kuchennych Rewolucji.

Apteczka podróżna powinna być dostosowana do kierunku wyjazdu, wieku uczestników podróży oraz planowanych aktywności. Inne potrzeby będą podczas plażowania nad Bałtykiem, inne podczas górskich wędrówek, a jeszcze inne podczas pobytu w tropikalnym klimacie. W przypadku bardziej wymagających wypraw warto skonsultować się ze swoim lekarzem prowadzącym celem ewentualnego dostosowania zapasów do indywidualnych potrzeb zdrowotnych.

Po uwzględnieniu tych wszystkich rzeczy, kiedy zaczynam przygotowywać optymalną apteczkę na podróż, okazuje się, że jest większa od mojej podstawowej torby podróżnej – stąd element hazardu i oceny ryzyka związanego z danym wyjazdem.

Zanim dojdę do zawartości, wspomnę jeszcze o pojemniku. Można zamówić gotowy zestaw – taki jak apteczki samochodowe – lub torbę w rzucającym się w oczy kolorze. W przypadku wyjazdów namiotowych, plecakowych lub na łódkę sprawdza się porządek. Moje mazurskie doświadczenia uczą, że największa ilość środków opatrunkowych była potrzebna właśnie w trakcie tych wyjazdów, a w małej przestrzeni z dużą liczbą osób dobrze było pamiętać, żeby torba medyczna zawsze była w tym samym miejscu.

Niezależnie od celu podróży zazwyczaj warto zabrać zestaw podstawowych produktów medycznych.

 W podstawowym wyposażeniu apteczka podróżna dla dzieci i dorosłych powinna zawierać:

• leki przyjmowane na stałe – nie wszystkie leki można wwozić do wszystkich krajów (uwaga na leki psychotropowe oraz stosowane w ADHD), trzeba też pamiętać o prawidłowym zabezpieczeniu leków przy pakowaniu – rozlany syrop w walizce może być kłopotliwy; również temperatura przechowywania może mieć znaczenie
• środki przeciwbólowe i przeciwgorączkowe – ja zabieram paracetamol i ibuprofen – w przypadku odwodnienia paracetamol jest środkiem bezpieczniejszym, u dzieci należy unikać podawania ibuprofenu w przypadku trudności w nawodnieniu dziecka; gdy podróżujemy z dziećmi, warto, aby postać leku i jego ewentualny smak były znane – zmiana rodzaju syropu lub nowa postać leku w warunkach polowych może dostarczyć dodatkowych wyzwań
• termometr – proszę sprawdzić baterię i czy pokazuje prawidłowo temperatury (wiem z doświadczenia, że nawet nowy termometr renomowanej firmy może być źródłem niespodzianek)
• plastry z opatrunkiem i plaster w rolce – w niektórych przypadkach przydają się steristripy lub w ekstremalnych przypadkach paski do zamykania ran, a na przykład na oparzenia lub otarcia mogą być opatrunki tłuste (typu bacti gras) lub hydrożelowe (np. Aqua gel)
• bandaż elastyczny
• gaziki jałowe
• środek do dezynfekcji ran (niektóre preparaty nie szczypią, co jest to istotne w przypadku dzieci; można też wybrać preparaty w kremie)
• preparaty „ na odwodnienie” czyli rozmaite warianty proszków pozwalających na przygotowanie doustnego płynu nawadniającego, podstawy leczenia w przypadku nieżytu żołądkowo-jelitowego. U osoby dorosłej w razie biegunki powinno się podawać ok 1700-2000 ml płynów na dobę. Może być potrzeba zwiększenia tej objętości w razie nasilonych wymiotów lub biegunki. U dzieci liczymy zapotrzebowanie na podstawie wagi dziecka: poniżej 10 kg należy podawać 100 ml na kilogram, następnie do 20 kg dodatkowo 50 ml na każdy kilogram powyżej 10 kg i analogicznie powyżej 20 kg 20 ml na każdy kilogram oraz dodatkowo 30 ml po każdym luźnym stolcu. W przypadku mniej nasilonych dolegliwości ze strony przewodu pokarmowego można nawadniać się we własnym zakresie. W przypadku nasilonych objawów u dziecka należy skorzystać z profesjonalnej pomocy i oceny lekarza.
• preparaty na biegunkę – dla dorosłych jest dostępna cała gama produktów takich jak loperamid lub racekadotryl, który może być również stosowany u dzieci powyżej 6. roku życia (jest dostępny bez recepty). U młodszych dzieci można zastosować diosmektyd, który jest dostępny od 2. roku życia. Preparaty dla mniejszych dzieci w Polsce są dostępne na receptę ze względu na większe ryzyko odwodnienia i konieczność oceny lekarskiej. Diosmektyd według zaleceń ekspertów ma działanie głównie objawowe. Czasami podanie leku może sprowokować wymioty ze względu na smak produktu, więc trzeba pamiętać, że priorytetem jest nawadnianie doustne. Leki przeciwbiegunkowe mogą zaszkodzić w przypadku bakteryjnych zakażeń przewodu pokarmowego, nie należy ich przyjmować w razie występowania krwi, śluzu w stolcu, wysokiej gorączki lub okoliczności sugerujących etiologię bakteryjną zakażenia – np. zakażenie u całej rodziny 8 godzin po spożyciu lodów na Krupówkach
• leki przeciwhistaminowe (na alergię), np. dimetynden w kroplach dla mniejszych dzieci, cetyryzyna lub inne antyhistaminiki dla większych dzieci (powyżej 2. roku życia) i dorosłych
• preparaty na chorobę lokomocyjną
• sól fizjologiczna lub krople do oczu (bez konserwantów)
• ewentualnie leki na przeziębienie – warto rozważyć przy wakacyjnych wyjazdach w cieple miejsca, gdzie klimatyzacja potrafi dostarczyć epickich postaci kataru i kaszlu
• nożyczki i pęseta
• krem z filtrem UV
• preparat łagodzący ukąszenia owadów
• urządzenie do usuwania kleszczy (przyda się przez większość roku – wyjęłam tylko na wyjazd na narty, ale przyznam, że z lekkim wahaniem)
• czasami przydają się testy diagnostyczne typu combo, ewentualnie strep test do gardła, którego wykonanie jest już trudniejsze w warunkach domowych
• rękawiczki jednorazowe w odpowiednich ilościac
• hwarto się też zaopatrzyć w maskę indywidualnego zabezpieczenia dla ratownika stosującego metodą usta- usta ( tutaj ciąg dalszy myślenia magicznego: żeby nie była potrzebna …) i zrobić kurs BLS – podstawowych metod udzielania pierwszej pomocy
• Lista kontaktów, zapisany numer kontaktowy typu ICE ( In Case of Emergency), bransoletki z nazwą choroby przewlekłej w razie potrzeby itd. itp.

Apteczka na wyjazd nad morze

Wakacje nad morzem kojarzą się z odpoczynkiem, kąpielami słonecznymi i aktywnością na świeżym powietrzu. Jednak nadmorskie warunki mogą powodować oparzenia słoneczne, podrażnienia skóry czy przeziębienia związane z wiatrem i zmianą temperatur.

Apteczka podróżna na wyjazd nad morze powinna zawierać szczególnie:

• kremy z wysokim filtrem SPF dla dzieci i dorosłych; dobrym pomysłem jest też odzież chroniąca przed promieniowaniem UV, daszki i kapelusze przeciwsłoneczne
• preparaty po opalaniu i na oparzenia słoneczne,
• krople do oczu na podrażnienia od piasku i soli, oraz np. sól fizjologiczną w małych pojemniczkach
• środki na otarcia i pęcherze
• leki na infekcje gardła i katar – nad morzem nie zawsze jest słonecznie, ale nawet w najcieplejszym klimacie zdarzają się objawy infekcji
• poziom wyższy to postępowanie po ekspozycji na meduzy i inne morskie stworzenia – warto sprawdzić, co możemy spotkać w akwenie, do którego się wybieramy, a także czy na przykład dno nie jest kamieniste i czy nie będą potrzebne specjalne buty do wody; część ukąszeń czy podrażnień wywołanych przez morskie istoty leczy się wodą morską, inne octem, a jeszcze inne oliwą – źródłem wiedzy i pomocy w mogą być lokalni ratownicy.

Dzieci podczas zabawy na plaży często mają drobne skaleczenia. Warto przewidzieć odpowiednią liczbę plastrów, i pamiętać, że nawet te opisywane jako wodoodporne nie zawsze utrzymują się długo na skórze.

Apteczka na wyjazd w góry

Górskie wycieczki wymagają większej aktywności fizycznej i niosą ryzyko urazów, przeciążeń oraz nagłych zmian pogody. W górach pogorszenie warunków może nastąpić bardzo szybko, dlatego apteczka powinna być bardziej rozbudowana.

Na wyjazd w góry warto zabrać:

• bandaże elastyczne i opaski uciskowe
• maści przeciwbólowe i przeciwzapalne
• środki na stłuczenia i skręcenia
• folię NRC chroniącą przed wychłodzeniem
• zapasowe plastry na pęcherze
• elektrolity
• preparaty przeciw komarom i kleszczom
• leki na ból mięśni i stawów.

Podczas górskich wędrówek szczególnie ważne jest odpowiednie nawodnienie oraz ochrona przed słońcem. Wysoko w górach promieniowanie UV jest silniejsze niż na nizinach, dlatego krem z filtrem powinien znaleźć się w plecaku każdego turysty.

Jeśli podróżujemy z dziećmi, warto mieć przy sobie również przekąski energetyczne, wodę oraz środki łagodzące objawy zmęczenia lub choroby lokomocyjnej – autobusy na górskich trasach potrafią dostarczyć wrażeń najtwardszym podróżnikom.

Apteczka do ciepłych krajów

Egzotyczne podróże wymagają szczególnego przygotowania zdrowotnego. Wysokie temperatury, inna flora bakteryjna i egzotyczna kuchnia mogą powodować problemy żołądkowe, reakcje alergiczne oraz odwodnienie.

Apteczka podróżna do ciepłych krajów powinna zawierać:

• leki przeciwbiegunkowe
• probiotyki – z niektórych można skorzystać przed planowaną podróżą, poziom dowodów medycznych na skuteczność takiego działania bywa jednak wątpliwy
• elektrolity
• środki przeciw komarom – w niektóre rejony należy zabierać specjalne środki z wysoką zawartością DEET
• preparaty po ukąszeniach owadów
• żele antybakteryjne do dezynfekcji rąk (a w niektórych krajach należy także odkażać owoce przed jedzeniem za pomocą nadmanganianu potasu)
• leki przeciwgorączkowe
• kremy z bardzo wysokim filtrem UV
• środki na poparzenia słoneczne
• zapas wody lub tabletki do uzdatniania wody.

Przed wyjazdem do krajów tropikalnych warto sprawdzić aktualne zalecenia dotyczące szczepień oraz zagrożeń epidemiologicznych. W niektórych regionach konieczna może być profilaktyka przeciwmalaryczna lub dodatkowe szczepienia ochronne. Niektóre kierunki wymagają specjalistycznej konsultacji lekarza medycyny podróży.

Podczas podróży samolotem warto najważniejsze leki mieć w bagażu podręcznym. Dotyczy to zwłaszcza leków przyjmowanych regularnie, preparatów dla dzieci oraz środków przeciwalergicznych.

Dobrym rozwiązaniem jest również przygotowanie listy przyjmowanych leków i numerów alarmowych. W przypadku wyjazdu zagranicznego warto mieć przy sobie Europejską Kartę Ubezpieczenia Zdrowotnego lub polisę turystyczną.

Jeżeli mamy mało miejsca, nasza apteczka podróżna może mieć postać minimalistycznego zestawu startowego, który będzie zawierał znacznie mniejsze ilości leków – ale wszystko powinno być opisane tak, aby nie było wątpliwości, i zabezpieczone w sposób gwarantujący czystość i sterylność opatrunków

Najlepiej spakować leki do wodoodpornego i szczelnego organizera. Leki powinny być przechowywane zgodnie z zaleceniami producenta – część preparatów źle znosi wysoką temperaturę lub bezpośrednie działanie słońca. W praktyce stosowałam różne warianty, które miały lepsze lub gorsze parametry, na przykład:

• metalowe pudełko: odporne na zgniecenia, ale mało miejsca – praktyczne na mniejsze wyprawy lub do podręcznego plecaka w góry
• kosmetyczka podróżna ze sztywnymi ściankami i przegródkami: świetna na wyjazd rodzinny samochodem, bo duża i wygodna, ale zajmuje miejsce
• kosmetyczka z kilkoma przegródkami zapinana na zameczki: ten sposób polecam kiedy mamy ograniczoną objętość bagażu
• torba medyczna ze specjalnymi uchwytami z gumki: szczególnie na bardziej szalone wyprawy albo dla nerwowych poszukiwaczy opatrunków nocną porą – jako osoba łatwo generująca chaos uwielbiam, kiedy coś może być podpisane, przypięte, zamknięte i zawsze na tym samym miejscu.

Doświadczenie z wypraw na narty i innych górskich wycieczek uczy, że dobrze mieć przy sobie miniporcję leków typu ibuprofen, paracetamol, elektrolity w tabletkach oraz akcesoria – folię izolacyjną, mały opatrunek, mini rozgrzewacz do rąk. Wielka paka leków 4 godziny od nas staje się nagle bezużyteczna w doraźnej sytuacji kryzysowej.

Wakacyjne przygody tylko dla dorosłych też warto uwzględnić w wyposażeniu apteczki oraz w swojej trosce o zdrowie. W ramach szeroko zakrojonej profilaktyki konsekwencji romantycznego weekendu warto uważać na siebie – od antykoncepcji i zabezpieczenia przed infekcjami po uwzględnienie ryzyka otarć i urazów.

Dobrze wyposażona apteczka podróżna zwiększa bezpieczeństwo i komfort podczas każdego wyjazdu. Niezależnie od tego, czy wybieramy się nad morze, w góry czy do ciepłych krajów, warto wcześniej przygotować zestaw podstawowych leków i środków opatrunkowych. Dzięki temu łatwiej poradzimy sobie z drobnymi urazami, przeziębieniem, problemami żołądkowymi czy skutkami intensywnego słońca. W przypadku chorób przewlekłych warto pamiętać o zapasie podstawowych leków (i zabezpieczeniu ich w bagażu podręcznym).