Przejdź do serwisu tematycznego

Sport

Damskie spodnie Helikon OTP: lżejsza odsłona znanego modelu UTP

2024-06-20

Oferta firmy Helikon dla kobiet powolutku, ale systematycznie się powiększa. Kilka miesięcy temu do sprzedaży trafiła kolejna wersja damskich spodni określona mianem…

Jak się zwlec z kanapy – poradnik na dwa głosy

2024-06-19

O rany, ależ ja nie mam kondycji… Łojejku, jejku, ale mnie łupie w krzyżu… Ufff, przydałoby się trochę schudnąć… Do diaska, ale jestem zestresowany… Znacie to? My też. Że…

Mistrzostwa Świata 2023 w Orientacji Precyzyjnej – relacja

2023-07-23

Początek wakacji to w tym roku intensywny okres w środowisku orienteeringowym. W lipcu odbyły się m.in. Mistrzostwa Czech oraz Mistrzostwa Świata w Orientacji Precyzyjnej, których gospodarzem również byli…

Fenix HM23 Runmaggedon – limitowana edycja lekkiej czołówki

2023-06-01

W sklepie Kolba dostępna jest lekka latarka czołowa Fenix HM23 limitowanej edycji Runmageddon. Miniaturowe urządzenie może być używane osobno bez opaski, wyposażone…

Buty motocyklowe Bates SP500 – recenzja

2021-04-06

Bates Footwear to producent specjalistycznego obuwia dla wojska, służb mundurowych i cywilnych zakładów produkcyjnych. Niedawno przedsiębiorstwo będące częścią grupy Wolverine Worldwide rozszerzyło…

Polaris RZR S 1000 EPS – Terenowa brzytwa

2021-03-23

A gdyby tak rzucić wszystko i wyjechać w przysłowiowe Bieszczady? Najlepiej w doborowym towarzystwie. Aby w pełni docenić otoczenie trzeba wpierw zjechać z asfaltu i zapuścić się w bezdroża. Przydałby…

ROMET

Rowery w świetnej promocji. Przoduje elektryczny ROMET

2024-05-08

Romet jest aktualnie największym polskim producentem rowerów. Oferuje szeroki wybór jednośladów z różnych popularnych kategorii. Ich oferta obejmuje rowery górskie, gravele,…

Mateusz Waligóra

Mateusz Waligóra – z poziomu morza na Mount Everest

2024-04-11

Kiedy Mateusz Waligóra, polski wspinacz, wyruszał na Mount Everest, postawił sobie za cel wspiąć się tam jedynie z użyciem siły swoich mięśni. Za nim…

Sen o lataniu – wprowadzenie do spadochroniarstwa

2021-05-08

Sen o lataniu towarzyszył człowiekowi od zarania dziejów. Już grecki mit o Dedalu i Ikarze pokazuje, jak bardzo oderwanie się od ziemi rozpalało wyobraźnię ludzi.…

Kemping

Lidl: Sporty wodne i kemping. Nowa, pełna oferta outdoorowa

2024-06-03

Lidl przygotował na sezon letni nie lada ofertę. Market oferuje namioty, zastawy kempingowe, kajaki a nawet deski SUP. Wszystko to w typowych dla Lidla, czyli…

Szerpowie Nadziei. Zbiórka na szczytny cel

2024-06-03

Czy będąc osobą z niepełnosprawnościami, można wyruszyć w Tatry i zdobywać szczyty? To możliwe, jednak trzeba liczyć na sprawdzonych pomocników. Szerpowie Nadziei organizują takie wyprawy. Uruchomili…

Chacaltaya

Chacaltaya – Znikający ośrodek narciarski

2024-05-15

Chacaltaya Ski Resort był znanym ośrodkiem narciarskim w Boliwii. Położony najwyżej ze wszystkich ośrodków na świecie, czyli na wysokości 5375 m, został zredukowany do ruiny…

Poradnik samoobrony – część 2

2021-05-18

W poprzednim odcinku  rozpocząłem cykl artykułów związany z szeroko rozumianą samoobroną. Poruszyłem wówczas aspekt prawny, przeanalizowałem sytuację niebezpieczną (próba kradzieży) i przedstawiłem kilka…

Poradnik samoobrony – część 1

2021-05-12

Kiedy słyszymy słowo samoobrona, zazwyczaj kojarzy nam się z walka związaną z obroną siebie, swoich bliskich lub dobra powierzonego nam pod opiekę. Rozszerzając…

TOPR

W Tatrach zachowajcie ostrożność. TOPR alarmuje

2024-05-31

Patrząc na panującą za oknem aurę, chciałoby się zaśpiewać piosenkę Marka Grechuty „Wiosna – ach to ty!”. Jednak zima nie dała o sobie zapomnieć wszędzie.…

Góry

Góry zaskoczyły turystów. W Tatrach nie ma lata, jest zima

2024-05-30

Turystyczny sezon zbliża się wielkimi krokami, jednak nawet latem góry mogą zaskoczyć nieprzygotowanych wędrowców. Miniony weekend był pracowity dla ratowników…

Relaks

Damskie spodnie Helikon OTP: lżejsza odsłona znanego modelu UTP

2024-06-20

Oferta firmy Helikon dla kobiet powolutku, ale systematycznie się powiększa. Kilka miesięcy temu do sprzedaży trafiła kolejna wersja damskich spodni określona mianem…

biuro podróży

Biuro podróży FTI upadło. Co z wycieczkami?

2024-06-05

FTI Group, trzecie co do wielkości biuro podróży w Europie, złożyło w poniedziałek w sądzie w Monachium wniosek o upadłość. Konsekwencje tego ponoszą oczywiście klienci biura, którzy już…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Na sanki w góry

Na sanki w góry. Gdzie szukać tras saneczkowych?

2024-02-19

Częsty dylemat przy wyjeździe na narty z całą rodziną, to zapewnienie rozrywek dla naszych podopiecznych. Chcemy pokorzystać z zimy, ale nasze dzieci się nudzą. Z pomocą…

Jak robić zdjęcia na wakacjach, żeby nie zapłacić grzywny? Poradnik

2024-05-30

Fotografowanie na wakacjach to nie tylko rejestrowanie pięknych widoków, ale także szacunek dla lokalnych zwyczajów, zasad i ochrony przyrody. Przestrzeganie tych wskazówek zapewni, że Twoje doświadczenia fotograficzne będą…

Jesień w lesie – co, gdzie i jak! Poradnik leśnego podglądacza

2023-10-09

Jesień stoi za progiem, a wraz z nią niesamowite możliwości obserwacji przyrody. Dziś trochę o tym jak i co można podglądać w tym niezwykle barwnym i intensywnym okresie…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

Patrol. Gra fabularna o wojnie w Wietnamie

2021-10-01

A gdyby móc się przenieść w lata 60. i samemu wziąć udział w największej wojnie na Półwyspie Indochińskim? Czy chcielibyście ruszyć do walki w ofensywie Tet? Poczuć na skórze wilgoć…

okładka książki Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

Norwegia oczami Łowców Zórz. Opowieści z dalekiej Północy

2023-08-22

Wikingowie, łososie, fiordy, zimno, trolle i zorze polarne to dość nieszablonowa drużyna skojarzeń odnoszących się do jednego kraju. Mowa rzecz jasna o Norwegii, której surowość…

Nowy porządek świata. Tygrys i Smok – Vladimir Wolff – Recenzja

2023-01-06

Świąteczny okres z założenia powinien być czasem spokoju i kontemplacji. Mimo że w tym roku było to zaledwie kilka dni, każdy z nas miał nadzieję na wypoczynek…

Lornetka Vortex Vulture 10×56 HD

2024-05-19

Przyznam, że gdy pierwszy raz zetknąłem się z lornetką Vulture HD 10×56 od Vortexa, nie byłem przekonany, czy jest faktycznie tak superancka, jak świadczą pochlebne opinie na rozmaitych…

Zaćmienie słońca

Całkowite zaćmienie słońca 2024. Gdzie będzie widoczne?

2024-04-08

Całkowite zaćmienie Słońca w poniedziałek jest jednym z najbardziej oczekiwanych wydarzeń tego roku. Nawet Google przygotował z tej okazji grafikę-po wpisaniu hasła “Solar eclipse”…

Szachty. Poznańska oaza na obrzeżach miasta

2024-04-09

Dzisiaj zapraszam was na krótką podróż do jednego z najurokliwszych zakątków Poznania. Szachty, o których mowa, to zespół stawów i terenów zielonych, zwieńczonych 25-metrową wieżą widokową. To miejsce…

Gra Miejska Łowcy Beboków Katowice

Nowa gra miejska dla rodzin. Katowice poszukują „Beboków”

2024-02-29

Katowice są wyjątkowym, choć niedocenianym turystycznie miastem. Nowa gra miejska dla całych rodzin w Katowicach polegająca na poszukiwaniu figur „Beboków” może przyciągnąć do miasta…

biuro podróży

Biuro podróży FTI upadło. Co z wycieczkami?

2024-06-05

FTI Group, trzecie co do wielkości biuro podróży w Europie, złożyło w poniedziałek w sądzie w Monachium wniosek o upadłość. Konsekwencje tego ponoszą oczywiście klienci biura, którzy już…

Kemping

Lidl: Sporty wodne i kemping. Nowa, pełna oferta outdoorowa

2024-06-03

Lidl przygotował na sezon letni nie lada ofertę. Market oferuje namioty, zastawy kempingowe, kajaki a nawet deski SUP. Wszystko to w typowych dla Lidla, czyli…

Turystyka

Historia kompasów: od starożytności do teraźniejszości

2024-06-22

Kompas jest jednym z najstarszych i najważniejszych narzędzi nawigacyjnych, którego wynalezienie i rozwój miały ogromny wpływ na eksplorację, handel oraz rozwój cywilizacji. Jego historia to fascynująca podróż…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 13: White Sands

2024-06-22

Czas opuścić Albuquerque i ruszać dalej! Czeka nas jeszcze masa przygód, w tym zwiedzanie parków narodowych, czyli tego co w USA jest najcenniejsze i najpiękniejsze.…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 13: White Sands

2024-06-22

Czas opuścić Albuquerque i ruszać dalej! Czeka nas jeszcze masa przygód, w tym zwiedzanie parków narodowych, czyli tego co w USA jest najcenniejsze i najpiękniejsze.…

Fuji

Koniec z selfie z Fuji w tle. Japonia ma dość turystów z zachodu

2024-05-28

Władze japońskiego miasteczka Fujikawaguchiko zdecydowały się postawić 20-metrowy płot, aby zablokować widok na górę Fuji. Decyzja ta wynika z problemów spowodowanych przez tłumy zachodnich…

biuro podróży

Biuro podróży FTI upadło. Co z wycieczkami?

2024-06-05

FTI Group, trzecie co do wielkości biuro podróży w Europie, złożyło w poniedziałek w sądzie w Monachium wniosek o upadłość. Konsekwencje tego ponoszą oczywiście klienci biura, którzy już…

Nawigacja samochodowa

Yanosik potrafi więcej. Aplikacja zyskała nowe, zaskakujące funkcje

2024-02-26

Yanosik stanął do konkurencji z Google Maps. Popularna aplikacja – nawigacja dla zmotoryzowanych podróżnych, znana z wyświetlania informacji o dozwolonej prędkości i kontroli drogowych, wprowadziła…

Jak robić zdjęcia na wakacjach, żeby nie zapłacić grzywny? Poradnik

2024-05-30

Fotografowanie na wakacjach to nie tylko rejestrowanie pięknych widoków, ale także szacunek dla lokalnych zwyczajów, zasad i ochrony przyrody. Przestrzeganie tych wskazówek zapewni, że Twoje doświadczenia fotograficzne będą…

zwiedzanie więzienia

Zwiedzanie więzienia w Zabrzu. Alcatraz na naszym podwórku

2024-05-28

Areszt Śledczy w Zabrzu, zbudowany w 1888 roku i wzorowany na więzieniu celkowym „Moabit” w Berlinie, mieścił się w budynku o pojemności dla ponad 300 więźniów. Funkcjonował…

Odzież taktyczna Durabo

Odzież taktyczna od Durabo na EnforceTac. Taktycznie i solidnie

2024-03-17

Tym razem zapraszamy na relację z targów EnforceTac 2024 w NuernbergMesse, które odbyły się 26-28 lutego 2024. Mieliśmy okazję spotkać się tam z kolejną…

IWA 2024

Lyofood na IWA 2024. Liofilizowany gourmet w góry i nie tylko

2024-03-10

Na targach IWA OutdoorClassics 2024 w Norymberdze mieliśmy przyjemność spotkać się z marką Lyofood, serwującą szeroki zakres gotowanych i liofilizowanych dań. „Żadnych konserwantów, żadnych…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 13: White Sands

2024-06-22

Czas opuścić Albuquerque i ruszać dalej! Czeka nas jeszcze masa przygód, w tym zwiedzanie parków narodowych, czyli tego co w USA jest najcenniejsze i najpiękniejsze.…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 12: Albuquerque

2024-06-21

Po opuszczeniu National Museum of Nuclear Science and History mieliśmy w dalszym ciągu dużą część dnia do spędzenia w Albuquerque.

Dramat w Górach Izerskich. Piorun uderzył w pobliżu 24 osób

2024-06-17

W czwartek w Górach Izerskich doszło do dramatycznego incydentu. Mianowicie, piorun uderzył w grupę 24 turystów przebywających na przełęczy Łącznik, co spowodowało natychmiastową ewakuację oraz konieczność hospitalizacji…

TOPR

W Tatrach zachowajcie ostrożność. TOPR alarmuje

2024-05-31

Patrząc na panującą za oknem aurę, chciałoby się zaśpiewać piosenkę Marka Grechuty „Wiosna – ach to ty!”. Jednak zima nie dała o sobie zapomnieć wszędzie.…

Nekroturystyka pomnik cmentarny

Nekroturystyka. Kogo przyciągają cmentarze w Budapeszcie?

2024-02-15

Młodzi turyści w Budapeszcie coraz częściej obierają za kierunek podróży… cmentarze. Nekroturystyka, turystyka cmentarna to zjawisko polegające na zwiedzaniu nekropolii. O ile „mroczna turystyka” przyciąga…

Piramidy w Gizie

Renowacja piramidy w Gizie. „Projekt stulecia” wycofany

2024-02-12

Plan pokrycia egipskiej piramidy w Gizie, piramidy Mykerinosa okładziną granitową wywołał w ostatnim czasie spore kontrowersje. Prawdopodobnie nie zostanie on jednak zrealizowany. Kontrowersje wokół…

Samochodem przez USA: Z LA do Teksasu, cz. 12: Albuquerque

2024-06-21

Po opuszczeniu National Museum of Nuclear Science and History mieliśmy w dalszym ciągu dużą część dnia do spędzenia w Albuquerque.

Warszawa, widok z lotu ptaka na Pole Mokotowskie. źródło: https://um.warszawa.pl/, Cezary Warś

Przebudowa Pola Mokotowskiego: powrót do natury w Sercu Warszawy

2024-01-05

W grudniu 2023 r. została zakończona przebudowa terenu Pola Mokotowskiego. Prezydent miasta stołecznego Rafał Trzaskowski przyznał – Usunęliśmy tysiące metrów kwadratowych betonu.…

Lornetka Vortex Vulture 10×56 HD

2024-05-19

Przyznam, że gdy pierwszy raz zetknąłem się z lornetką Vulture HD 10×56 od Vortexa, nie byłem przekonany, czy jest faktycznie tak superancka, jak świadczą pochlebne opinie na rozmaitych…

Flextail Max Pump 2 Pro: recenzja małej pompki materacowej

2024-05-14

Pompowanie materaców jest dość częstym wątkiem na wszelkich grupach o tematyce leśno-turystycznej. Patentów jest sporo – od własnych płuc, przez homemade worki na śmieci z gwintem…

Torba Helikon-Tex Mission dostępna już w sprzedaży

2024-04-04

Nowość z targów IWA OutdoorClassics 2024 dostępna jest już w sprzedaży. Torba Mission stanowi dalekie rozwinięcie torby Rangemaster, wyróżniając się usztywnioną konstrukcją…

Kiwi Madeira

Aluminiowy kamper NEXSD One w aranżacji KIWI Madeira

2024-03-18

Zaprezentowany kamper NEXSD One łączy aerodynamiczną zabudowę kempingową zintegrowaną z bazą w postaci Volkswagena Craftera. W przeciwieństwie do kampera półzitegrowanego, gdzie szoferska i część mieszkalna…

Człowiek

Historia kompasów: od starożytności do teraźniejszości

2024-06-22

Kompas jest jednym z najstarszych i najważniejszych narzędzi nawigacyjnych, którego wynalezienie i rozwój miały ogromny wpływ na eksplorację, handel oraz rozwój cywilizacji. Jego historia to fascynująca podróż…

Tasmanian Tiger Survival Pack + TAC Pouch 8.1 HIP: dobrana para w przyrodę i do miasta

2024-06-21

Jaki jest Suvival Pack od Tasmanian Tiger? Po pierwszym rzucie oka mogę użyć określeń: mały, niepozorny, wręcz ascetyczny. Urodą dorównuje plecakowi kostce,…

Helikon-Tex SAS Smock – kurtka do zadań nie tylko specjalnych

2024-05-18

Wielu z nas poszukuje czegoś, co będzie cechować się uniwersalnością. Niezależnie od przygody, sprawdzi się i będzie nam długo służyć. Czy to nóż, plecak czy kurtka. Szybko…

Nowe szorty UF PRO P-40

2024-05-09

UF PRO, producent znany z produkcji zaawansowanych kompletów mundurowych, wprowadza do oferty nową odmianę szortów P-40. Wykonane z połączenia nylonu i rozciągliwej tkaniny, wyposażone są w liczne…

Nowy, ultralekki hardshell Helly Hansen Verglas

2024-06-13

Helly Hansen wprowadza do oferty przeciwdeszczową kurtkę Verglas 2,5, wyposażoną w membranę HELLY TECH. Priorytetem w projekcie jest jak najmniejsza masa i łatwość pakowania.

Streamlight do EDC – nowa ProTac 2AA-X USB

2024-06-12

Streamlight wprowadza do oferty nową latarkę do codziennego użytkowania serii ProTac – 2AA-X USB. To, co odróżnią ją od poprzedniczki, to podwojona moc świecenia oraz możliwość zasilania…

Jak się zwlec z kanapy – poradnik na dwa głosy

2024-06-19

O rany, ależ ja nie mam kondycji… Łojejku, jejku, ale mnie łupie w krzyżu… Ufff, przydałoby się trochę schudnąć… Do diaska, ale jestem zestresowany… Znacie to? My też. Że…

Siłownia zamiast lasu, czyli jak zimą przygotować się na wiosnę

2021-12-26

Spadło trochę śniegu, spadły temperatury, spadła motywacja do wychodzenia w teren. To normalne, że zmarzluchy zimą siedzą w domu i… Zresztą sami dobrze wiecie. Dziś…

O tym, jak era zupek chińskich odeszła do lamusa: testy żywności Lyofood

2024-06-13

Z pewną dozą wzruszenia wspominam swoje pierwsze trekkingi po górach, kiedy to jako prowiant do plecaka najczęściej wybierało się zupki chińskie, chleb, paprykarz szczeciński…

Lyommy – kulinarna perełka wśród żywności liofilizowanej

2024-06-13

Jeśli jesteś miłośnikiem aktywności w ekstremalnych warunkach, najnowszy Fallout wkręcił Ci się tak bardzo, że w ogródku zacząłeś już budować schron atomowy lub zostałeś wybrańcem…

Tani sprzęt – problem czy rozwiązanie? Recenzja refleksyjna

2024-04-26

Ale tandeta… Do czego to ma służyć? Z czego to zrobili, z gumolitu? Ostrości nie trzyma i gnie się na wszystkim! Ale słabe szwy… I już się sprało… Oraz wiele, wiele innych narzekań.…

Poza Szlakiem

Poza Szlakiem na EuroTarget Show ’24. Jeden las, wiele pasji

2024-04-02

Emocje po Euro Target Show dopiero opadły, więc przychodzę do was ze świeżą relacją z targów. Stoisko, które przyciągnęło całą moją uwagę, to znana w świecie outdooru…

Cały Poznań Ukulele. Bezpłatne warsztaty i festiwal

2024-06-03

W Poznaniu ruszyła 8. edycja Międzynarodowego Festiwalu Cały Poznań Ukulele. Organizatorzy przygotowali koncerty wykonawców z całego świata oraz bezpłatne warsztaty dla chcących nauczyć…

Jak się zwlec z kanapy – poradnik na dwa głosy

2024-06-19

O rany, ależ ja nie mam kondycji… Łojejku, jejku, ale mnie łupie w krzyżu… Ufff, przydałoby się trochę schudnąć… Do diaska, ale jestem zestresowany… Znacie to? My też. Że…

Chłopiec zjeżdżający na nartach

Ogrzewane ubrania na stoku. Nowy zimowy trend

2024-02-06

Podgrzewane ubrania są tegorocznym hitem. Coraz częściej stosujemy rozwiązania, które pozwalają nam utrzymać temperaturę ciała na stoku czy w terenie. Oferta się poszerza o kolejne…

Lornetka Vortex Vulture 10×56 HD

2024-05-19

Przyznam, że gdy pierwszy raz zetknąłem się z lornetką Vulture HD 10×56 od Vortexa, nie byłem przekonany, czy jest faktycznie tak superancka, jak świadczą pochlebne opinie na rozmaitych…

Swarovski AX Visio 10×32: test lornetki ze sztuczną inteligencją

2024-02-26

Kilka dni temu na łamach portalu informowaliśmy, że na rynku pojawiła się lornetka Swarovski AX Visio 10×32 – jak do tej pory jedyna, która jest wyposażona…

Kalendarium
Festiwal górski masyw śnieżnika

Górski festiwal. Nowe wydarzenie turystyczne na Dolnym Śląsku

2024-02-24

Górski festiwal odbędzie się na ziemi kłodzkiej, a dokładnie w Stroniu Śląskim. Miejscowość, otoczona z każdej strony masywem górskim, może poszczycić się nowym wydarzeniem…

Historia kompasów: od starożytności do teraźniejszości

Kompas jest jednym z najstarszych i najważniejszych narzędzi nawigacyjnych, którego wynalezienie i rozwój miały ogromny wpływ na eksplorację, handel oraz rozwój cywilizacji. Jego historia to fascynująca podróż przez wieki, pełna innowacji i adaptacji do zmieniających się potrzeb ludzkości. W tym artykule postaram się pokazać ewolucję kompasu od jego wynalezienia w starożytnych Chinach aż po teraźniejszość.

Chińskie korzenie

Pierwsze wzmianki o kompasach pochodzą z Chin, gdzie już w IV wieku p.n.e. wykorzystywano magnetyt – naturalnie występujący minerał o właściwościach magnetycznych. Chińscy naukowcy zauważyli, że kawałki magnetytu swobodnie zawieszone na nitce lub umieszczone na pływającej platformie zawsze wskazują ten sam kierunek, co zainspirowało ich do dalszych eksperymentów.

Początkowo kompas używany był nie do nawigacji, ale do celów obrzędowych oraz do geomancji – sztuki układania budynków i innych konstrukcji zgodnie z zasadami feng shui. Magnetyczne wskazówki pomagały określić idealne położenie budowli względem kierunków świata, co miało zapewnić harmonię i dobrobyt mieszkańcom.

Jednym z najbardziej niezwykłych kompasów używanych w starożytnych Chinach był tzw. kompas równonocy. Składał się z magnetytowej łyżki, która dzięki odpowiedniemu wyważeniu miała możliwość obracania się na specjalnej, wypolerowanej płycie. Łyżka obracała się i zawsze wskazywała południe. Ten rodzaj kompasu był używany najpewniej głównie do celów ceremonialnych i wróżbiarskich.

Pierwsze kompasy nie do końca przypominały to z czym kojarzy nam się kompas obecnie. Fot.: https://www.researchgate.net/figure/The-Chinese-report-that-the-compass-Si-Nan-is-described-in-the-works-of-Hanfucious_fig1_234231508

Kluczowe narzędzie żeglarzy

W XI wieku kompas trafił do świata arabskiego, skąd zawędrował do Europy. Arabski geograf Al-Idrisi opisał użycie kompasu przez marynarzy na Morzu Śródziemnym już w XII wieku. Arabowie odegrali kluczową rolę w przekazaniu tej technologii europejskim żeglarzom.

Najstarsze europejskie wzmianki o kompasach pochodzą z XII wieku. Kompas morski z tamtych czasów składał się z igły magnetycznej zamocowanej na korku pływającym w wodzie. Tego typu prosta konstrukcja pozwalała żeglarzom na orientację w warunkach, gdy niebo było zachmurzone i nie można było korzystać z pozycji gwiazd. W XIII wieku zaczęto używać bardziej zaawansowanych konstrukcji, w których igła była montowana na osi w specjalnej obudowie, co zmniejszało jej drgania.

W okresie renesansu kompas stał się nieodłącznym elementem wyposażenia każdego statku. Udoskonalono konstrukcję, zamykając urządzenie w obudowie wypełnionej wodą lub alkoholem, co zmniejszało drgania igły i umożliwiało dokładniejsze odczytywanie kierunku.

Podczas wielkich odkryć geograficznych w XV i XVI wieku kompasy były kluczowe dla podróżników takich jak Krzysztof Kolumb czy Ferdynand Magellan. Dzięki nim mogli oni precyzyjnie nawigować po nieznanych wodach, co przyczyniło się do odkrycia nowych kontynentów i rozwoju handlu międzynarodowego. W tym czasie pojawiły się również specjalne kompasy żeglarskie, które miały kształt kuli umieszczonej w specjalnym zawieszeniu pozwalającym na utrzymanie poziomu niezależnie od przechyłów statku. Było to szczególnie ważne na wzburzonych wodach, gdzie precyzyjne wskazania były kluczowe dla bezpieczeństwa żeglugi.

W XVI wieku florencki wynalazca, Giovanni da Verrazzano, opracował kompasy specjalnie dostosowane do warunków panujących na Oceanie Atlantyckim. Były to pierwsze kompasy, które uwzględniały deklinację magnetyczną – różnicę między północą geograficzną a magnetyczną. Dzięki temu wynalazkowi nawigacja transatlantycka stała się bardziej precyzyjna.

W XIX wieku, podczas rewolucji przemysłowej, kompas przeszedł kolejne modyfikacje. Wprowadzono kompensatory magnetyczne, które pozwalały na korekcję wpływu pól magnetycznych statku na wskazania kompasu. Było to istotne zwłaszcza w przypadku statków o metalowej konstrukcji, które zakłócały działanie tradycyjnych kompasów.

Współczesność

W XX wieku dzięki postępowi technologicznemu kompasy zostały jeszcze bardziej udoskonalone. Obecnie są one precyzyjne i niezawodne, a często również zintegrowane z innymi komponentami, takimi jak odbiorniki GPS. Bywają też po prostu wbudowane w nasze smartfony. W wielu zastosowaniach tradycyjne igły magnetyczne zostały zastąpione przez elektroniczne sensory. Wciąż jednak opieramy się na magnetyzmie ziemi dokładnie tak samo jak Chińczycy prawie 2500 lat temu. Nadal też jest dużo obszarów,  gdzie to postać analogowa kompasu jest najlepszym rozwiązaniem.

Dziś kompasy są powszechnie używane w turystyce i sportach na świeżym powietrzu. Wędrówki, biegi na orientację czy wspinaczka górska wymagają precyzyjnych narzędzi nawigacyjnych, które pozwalają na bezpieczne poruszanie się w trudnym terenie. Współczesne kompasy są lekkie, trwałe i wyposażone w dodatkowe funkcje, takie jak lusterka sygnalizacyjne czy linijki do map.

W żegludze i lotnictwie kompas pozostaje nieodłącznym elementem wyposażenia nawigacyjnego. Mimo że współczesne statki i samoloty korzystają z zaawansowanych systemów GPS, tradycyjny kompas magnetyczny jest nadal używany jako niezawodne narzędzie awaryjne. W żegludze morskiej kompasy żyroskopowe, które nie są podatne na zakłócenia magnetyczne, stały się standardem, ale podstawowy kompas magnetyczny nadal jest nieocenionym narzędziem na każdym statku.

W wojsku kompasy są niezbędnym elementem wyposażenia osobistego żołnierzy, szczególnie w operacjach lądowych, gdzie dokładne określanie kierunków jest kluczowe dla nawigacji i koordynacji działań. Wojskowe kompasy są zaprojektowane tak, aby wytrzymać ekstremalne warunki oraz być odporne na wstrząsy, wodę i zakłócenia magnetyczne.

Chociaż w kosmosie nie ma naturalnego pola magnetycznego Ziemi, to koncepcja kompasu została zaadaptowana do potrzeb astronautyki. Magnetometry, urządzenia mierzące natężenie i kierunek pola magnetycznego, są używane w satelitach i statkach kosmicznych do orientacji i stabilizacji. Dzięki nim możliwe jest precyzyjne sterowanie i nawigacja w przestrzeni kosmicznej.

Ciekawostką jest, że nie tylko ludzie korzystają z właściwości magnetycznych Ziemi. Wiele gatunków zwierząt, takich jak ptaki migrujące, żółwie morskie czy pszczoły, posiada zdolność do nawigacji dzięki wbudowanemu kompasowi biologicznemu. Naukowcy odkryli, że te zwierzęta mają specjalne struktury w organizmach, które pozwalają im wyczuwać pole magnetyczne i używać go do orientacji podczas długich wędrówek.

Kompasy są także widoczne w naszej popkulturze. Od zawsze fascynowały one ludzi i pojawiały się w wielu dziełach literackich i filmowych. Jednym z najsłynniejszych przykładów jest Złoty Kompas Philipa Pullmana, w którym magiczny kompas, alethiometr, odgrywa kluczową rolę w fabule. W kulturze popularnej kompas często symbolizuje kierunek życiowy, dążenie do celu i odkrywanie nieznanego.

Mogą być one także stylowym dodatkiem do naszego turystycznego outfitu. Przykładem takiego kompasu jest kompas Silva Typ 1933. Jest to wyjątkowy kompas, który stanowi swego rodzaju hołd dla współczesnej historii tych urządzeń. Spina on klamrą prawie 100 letnią tradycję tej kultowej w świecie kompasów marki, która była jednym z pionierów kompasów płytkowych, używanych obecnie powszechnie w turystyce czy sporcie. Jego wygląd jest inspirowany kompasami z lat 30., 40. i 50., lecz skrywa w sobie wszystkie najnowocześniejsze technologie, dzięki czemu nie odbiega funkcjonalnością od innych współczesnych modeli, oferując przy tym niepowtarzalny retro styl. Jest to świetna ilustracja tego, jak długą drogę przeszedł kompas od swojego wynalezienia, a jednocześnie jak blisko swoich korzeni wciąż się znajduje.

Jak widać, Typ 1933 prezentuje się dobrze nie tylko na szlaku, ale także w dżungli Starego Miasta.

Zagrożenia i dalszy rozwój

Współczesne badania nad polem magnetycznym Ziemi wykazują, że ulega ono zmianom, co wpływa na działanie kompasów. Naukowcy monitorują tzw. północ magnetyczną, która przesuwa się z biegiem lat. Dzięki nowoczesnym technologiom, takim jak satelity mierzące magnetosferę Ziemi, możliwe jest precyzyjne mapowanie tych zmian i aktualizowanie nawigacyjnych map magnetycznych, co pozwala na bieżące dostosowywanie instrumentów  do aktualnych warunków. W najbliższym czasie nie musimy się więc obawiać, że nasze kompasy przestana być użyteczne.

 

Jaki będzie kolejny krok? Rozwój technologii nieustannie wpływa na ewolucję kompasów. Współczesne badania skupiają się na integracji tradycyjnych narzędzi nawigacyjnych z nowoczesnymi systemami cyfrowymi. Przyszłość kompasów może obejmować jeszcze bardziej zaawansowane technologie, takie jak kompasy kwantowe, które mogłyby oferować bezprecedensową precyzję nawigacyjną, wykorzystując zjawiska mechaniki kwantowej do pomiarów. Choć nie będą się one już opierać na magnetyzmie to mogą stać się nowymi kompasami a ich wynalezienie zmieni nawigację w przestrzeni równie bardzo jak zrobiły to obecne kompasy.

Kompas od swoich skromnych początków w starożytnych Chinach przeszedł długą drogę, stając się niezastąpionym narzędziem w nawigacji i odkrywaniu świata. Jego historia jest świadectwem ludzkiej innowacyjności i nieustającej potrzeby eksploracji. Dzięki ciągłym udoskonaleniom i adaptacjom nadal odgrywa kluczową rolę w wielu dziedzinach życia, pomagając nam znaleźć właściwą drogę zarówno w sensie dosłownym, jak i metaforycznym.

Komentarze

Nikt jeszcze nie skomentował tego artykułu.

Dodaj komentarz

X